Nesli tükenmiş türleri yeniden hayata döndürmeye yönelik çalışmalarıyla tanınan Colossal Biosciences, bu süreci hızlandırmak için geliştirdiği yeni yapay zeka platformu GenoMorph'u duyurdu. Şirket, platformu ilk olarak dodo kuşunu geri getirmeye yönelik çalışmalarında kullanıyor. GenoMorph, karşılaştırmalı genomik, gelişim biyolojisi ve yüksek çözünürlüklü 3D morfoloji verilerini kullanarak, sınırlı genom verisine sahip nesli tükenmiş türlerde hangi DNA bölgelerinin fiziksel özelliklerin oluşumunda rol oynayabileceğini belirlemeye çalışıyor. Bu durumun özellikle dodo için önemli olduğunu belirtelim. Zira Colossal'ın elinde yalnızca bir dodo genomu bulunurken, şirket mamut projesinde yaklaşık 100 genom üzerinde çalışabiliyor. Platformun geliştirilmesi için tavuk, bıldırcın, ördek ve güvercinlerden elde edilen gelişim verileri kullanıldı. Bu veriler, aralarında dodonun yaşayan en yakın akrabası Nikobar güvercininin de bulunduğu 70'ten fazla kuş türünün genomları ve 3D kafatası ölçümleriyle birleştirildi. Çalışmalar sonucunda GenoMorph, dodonun gaga ve kafatası yapısıyla bağlantılı olabilecek yaklaşık 2 bin 300 genetik düzenleme hedefi belirledi. Bunların 653'ü gaga büyüklüğü, 1.698'i ise gaganın kalınlığı ve genişliğiyle ilişkilendiriliyor. Ancak şirket, bu DNA bölgelerinin söz konusu özelliklere doğrudan neden olduğunun henüz kanıtlanmadığını ve adayların laboratuvar testlerinden geçirilmesi gerektiğini belirtiyor. Colossal aynı zamanda gen düzenleme araçlarını gelişmekte olan kuş embriyolarına ulaştırmak için lipid nanoparçacık tabanlı yeni bir sistem geliştirdi. Sistem DNA, RNA ve CRISPR araçlarının embriyolara aktarılmasını sağlıyor. Böylece GenoMorph'un belirlediği aday genetik değişikliklerin etkileri, kuşların yetişkinliğe ulaşmasını ve yeni bir üreme döngüsünü beklemeden test edilebiliyor. Şirketin dodo projesindeki ilerleme yalnızca yapay zeka platformuyla sınırlı değil. Colossal'ın Teksas'taki Nikobar güvercini kolonisi 36 kuşa ulaştı. Araştırmacılar ayrıca bu kuşlardan ileride sperm ve yumurta hücrelerine dönüşen primordial germ hücrelerini elde etmeyi başardı. Bu hücreler, genetik değişikliklerin gelecek nesillere aktarılabilmesi açısından projenin temel parçalarından biri olarak görülüyor. Colossal ayrıca daha önce dire wolf (ulu kurt) projesinde geliştirdiği genom birleştirme yöntemini dodo DNA'sına uygulayarak mevcut genom dizilimini daha eksiksiz hale getirdiğini belirtiyor. Şirketin paylaştığı verilere göre oluşturulan dodo genomunda bazların yüzde 95'inden fazlası en az beş kat kapsama sahip. GenoMorph'un doğrudan gen düzenlemesi yapan bir sistem olmadığını belirtelim. Platform, araştırmacılara hangi genetik değişikliklerin incelenmeye değer olduğunu göstererek adayları daraltmayı amaçlıyor. Colossal CEO'su ve kurucu ortağı Ben Lamm'a göre şirketin sıradaki hedefi, GenoMorph'un tahmin ettiği genetik değişiklikleri laboratuvar ortamında doğrulamak. Teknolojinin uzun vadede yeterli genom verisi bulunmayan nesli tükenme tehlikesindeki canlıların araştırılmasında da kullanılabileceği ifade ediliyor.