کاشی‌های خُردشده، گنبدهای لرزان: گزارش رویترز درباره اماکن تاریخی ایران که در حملات آمریکا و اسرائیل دچار آسیب شدند

Wait 5 sec.

شفقنا – خبرگزاری رویترز روز دوشنبه در گزارشی به ابعاد گسترده تخریبی که حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در طول جنگ بر اماکن تاریخی ایران وارد کردند، پرداخت.به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، نخستین موج انفجار، گنبدها و مناره‌های باستانی اطراف مشهورترین میدان شهر اصفهان را لرزاند. دو روز بعد، بمباران مرکز شهر، کفِ یک مجموعه سلطنتی ۴۰۰ ساله را زیر خرده‌های آوار دفن کرد.حملات هوایی اسرائیل در تاریخ‌های ۷ و ۹ مارس، بناهای تاریخی میدان نقش جهان و کاخ چهل‌ستون، دو مورد از ارزشمندترین مجموعه‌های فرهنگی ایران، را لرزاند.دو هفته بعد، گچ و کاشی‌های شکسته هنوز در برخی نقاط زیر گام‌های عابران قِرِچ‌قوروچ می‌کردند.رسول موسوی که سرش هنوز به خاطر جراحت ناشی از انفجار با پانسمان شده بود، گفت: این ساختمان‌ها هم‌چون بخشی از ما بودند.او خبرنگاران رویترز را در موزه‌ای که ۱۶ سال به عنوان نگهبان در آن کار کرده بود، همراهی کرد.«این مکان برای من بسیار عزیز است.»از پشت بام، هدفِ موردنظری که بمبِ ۹ مارس به آن اصابت کرد، در فاصله کمتر از ۲۰۰ متری قابل مشاهده بود: ساختمان استانداری اصفهان که در زمان اصابت تا حدی تخریب شده بود اما ظاهراً خالی نیز بود.در ماه مارس، پیش از برقراری آتش‌بس، به خبرنگاران رویترز اجازه داده شد تا در اتفاقی نادر از کاخ و میدان نقش جهان و اطراف آن و همچنین دو کاخ در تهران بازدید کنند. آن‌ها از نزدیک شاهد بودند که چگونه جنگ به اماکن تاریخی ایران، از جمله برخی از آنها که تحت حمایت یک معاهده بین‌المللی تحت نظارت نهاد فرهنگی سازمان ملل متحد، یونسکو، هستند، آسیب رسانده است. در مجموع، خبرنگاران رویترز شاهد آسیب‌رسیدن به ۱۱ بنای تاریخی بودند.افزون بر این، کارشناسانی که تأثیر جنگ بر میراث جهانی را پیگیری می‌کنند، آسیب به راه‌آهن سراسری ایران و مسجد جامع اصفهان و همچنین یک قلعه ۱۸۰۰ ساله در نزدیکی غارهای ماقبل تاریخ که ۶۳۰۰۰ سال پیش محل سکونت انسان‌ها بود را تأیید کردند.در دو دهه جنگ زمینی و هوایی که توسط آمریکا و متحدانش در عراق، سوریه، لیبی و افغانستان به راه افتاد، خبرگزاری رویترز نتوانست هیچ نمونه‌ای از آسیب به مکان‌های میراث فرهنگی که در آن زمان توسط یونسکو فهرست شده بودند، بیابد.یونسکو هنوز تیمی به مکان‌های تحت محافظت در فهرست خود اعزام نکرده و برای ارزیابی خسارات به استفاده از تصاویر ماهواره‌ای بسنده کرده است. یونسکو اعلام کرده است که تا به امروز آسیب‌دیدگی هفت مکان در ایران را تأیید کرده است؛ از جمله دو مکان در فهرست بین‌المللی آن و همچنین چهار اثر فرهنگی با اهمیت ملی و یک مکان مذهبی.یونسکو به رویترز گفت که نه پیش از جنگ و نه در طول با این نهاد مشورتی صورت نگرفته است، اما مختصات مکان‌های حیاتی را با «همه طرفین درگیر» به اشتراک گذاشته است.این نهاد جهانی اعلام کرد: یونسکو از همه طرف‌های درگیر در منازعات می‌خواهد که به قوانین بین‌المللی، از جمله حفاظت از اموال فرهنگی، احترام بگذارند و تمامی اقدامات لازم را برای جلوگیری از آسیب به میراث فرهنگی به عمل آورند. #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item1 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/fallen-tiles1-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item2 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/fallen-tiles2-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item3 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/fallen-tiles4-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item4 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/fallen-tiles3-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item5 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/fallen-tiles5-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item6 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/windows1-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item7 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/windows2-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item8 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/windows3-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item9 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/windows4-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item10 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/windows5-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_1 .td-doubleSlider-2 .td-item11 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/windows8-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } 1 از 11 این آسیب عمدتاً توسط امواج تکانه‌های بمب که تقریباً ٢٠ برابر سریع‌تر از سرعت صوت ساطع می‌شدند، وارد شد. وس برایانت، متخصص سابق هدف‌گیری در نیروی هوایی آمریکا، گفت این امواج می‌توانند خسارات شدیدی به سازه‌هایی که تقریباً یک کیلومتر از محل انفجار فاصله دارند، وارد آورد. #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item1 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls1-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item2 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls2-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item3 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls3-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item4 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls4-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item5 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls5-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item6 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls6-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item7 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls7-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item8 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls8-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item9 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls9-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item10 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls10-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_2 .td-doubleSlider-2 .td-item11 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/walls11-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } 1 از 11 در حالی که هیچ یک از مکان‌های تاریخی تخریب نشدند، یک بمب ۲۰۰۰ پوندی، مانند بمب‌هایی که مرتباً توسط نیروهای اسرائیلی و آمریکایی استفاده می‌شوند، می‌تواند موج انفجاری ایجاد کند که قادر به فروریختن ساختمان‌ها در شعاع ۹۰ متری باشد.ساختمان‌هایی که در فاصله ۹۰ تا ۹۰۰ متری قرار دارند، می‌توانند دچار آسیب‌های شدیدی شوند. درختان، ساختمان‌ها و محیط اطراف می‌توانند موج ضربه را تضعیف نمایند یا حتی آن را متمرکز کنند، بنابراین موج تا مسافت بیشتری حرکت می‌کند.وقتی موج انفجار به یک ساختمان برخورد می‌کند، پنجره‌ها را می‌شکند، از دیوارهای خارجی عبور می‌کند و ممکن است به ستون‌ها آسیب برساند.با عبور موج انفجار از میان ساختمان، نیرو، کف زمین را به سمت بالا هُل می‌دهد.اگر موج انفجار یک سازه را احاطه کند، فشار رو به پایین بر روی سقف و فشار رو به داخل از همه طرف اعمال می‌کند که خطر ریزش ساختمان را به همراه دارد.خبرگزاری رویترز با هشت متخصص باستان‌شناسی و حفاظت از میراث خاورمیانه مصاحبه کرده و آنان گفته‌اند که این گزارش‌ها نشان‌دهنده تغییر آشکار در شیوه‌ها و اولویت‌های هدف‌گیری آمریکا در فاصله‌گرفتن از حفاظت از بناهای تاریخیِ شناخته‌شده بین‌المللی است.این تغییر دو دهه پس از آن رخ می‌دهد که انتقادهای گسترده از استقرار یک پایگاه نظامی آمریکا در ویرانه‌های شهر باستانی بابل و همچنین غارت موزه بغداد، پنتاگون را وادار کرد سیاست‌های خود را درباره حفاظت از محوطه‌های فرهنگی بازنگری کند.برایانت گفت که در جنگ‌های اخیر، بناهای تاریخی در فهرست «اهداف ممنوعه برای حمله» قرار می‌گرفتند. به گفته او، بمباران این مکان‌ها یا نقاط مجاور آن‌ها تنها در صورت وجود یک ضرورت نظامی قانع‌کننده، مانند حفاظت از جان سربازان، و با تأیید مقامات عالی‌رتبه، و گاه حتی با تأیید کاخ سفید، امکان‌پذیر بود.بر اساس بررسی‌های خبرگزاری رویترز از طریق بازدیدهای میدانی، از جمله مکان‌های آسیب‌دیده می‌توان به کاخ گلستان و بازار تهران، چهار محوطه در میدان نقش جهان اصفهان و مجموعه چهل‌ستون اشاره کرد.مهرنوش سروش، مدیر مرکز چشم‌اندازهای باستانی خاورمیانه، وابسته به دانشگاه شیکاگو، که روند آسیب‌دیدگی محوطه‌های فرهنگی ایران را رصد می‌کند، گفت که گروه او همچنین آسیب‌دیدگی مسجد جامع اصفهان و ایستگاه راه‌آهن اندیمشک که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده را نیز تأیید کرده است.سروش و همچنین یونسکو خسارت‌های گسترده به دژ باستانی فلک‌الافلاک در دره خرم‌آباد در غرب ایران را نیز تأیید کردند. خبرگزاری رویترز با بررسی تصاویر، آسیب‌دیدگی پنجره‌های این دژ را نیز راستی‌آزمایی کرد.نماینده ایران در یونسکو فهرستی از ۱۳۴ بنای تاریخی و فرهنگی را که در جریان جنگ آسیب دیده‌اند، به نهاد فرهنگی سازمان ملل متحد ارائه کرد. اگرچه همه این مکان‌ها در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده‌اند، اما از محبوب‌ترین جاذبه‌های گردشگری ایران به شمار می‌روند و هر سال میلیون‌ها بازدیدکننده را جذب می‌کنند.ایران برخی از مهم‌ترین محوطه‌های فرهنگی خود، از جمله بازار اصفهان، دژ فلک‌الافلاک در دره خرم‌آباد و مجموعه سعدآباد، که حدود ۱۸ کاخ تاریخی در تهران را در خود جای داده است، با سپرهای بزرگ آبی‌رنگ علامت‌گذاری کرده بود. این سپرها نمادی هستند که در سطح بین‌المللی به‌عنوان نشان حفاظت از میراث فرهنگی به رسمیت شناخته می‌شوند. #tdi_3 .td-doubleSlider-2 .td-item1 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/image2-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_3 .td-doubleSlider-2 .td-item2 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/image19-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } 1 از 2 فرشید امامی، دانشیار گروه تاریخ هنر دانشگاه رایس در ایالت تگزاس و نویسنده کتابی درباره معماری اصفهان، گفت: این واقعاً باورنکردنی است. حتی در دورترین رؤیاهایم نیز هرگز فکر نمی‌کردم چنین اتفاقی بیفتد. این‌ها واقعاً تأسیسات نظامی نیستند.کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ که معاهده‌ای برای حفاظت از میراث فرهنگی است، به‌صراحت از مکان‌هایی مانند بناهای تاریخی اصفهان در زمان درگیری‌های مسلحانه محافظت می‌کند. بر اساس حقوق بین‌الملل، هدف‌قراردادن عمدی اموال فرهنگی غیرنظامی جنایت جنگی محسوب می‌شود و هرگونه حمله به اهداف نزدیک این اماکن باید با دقت و با در نظر گرفتن خسارت احتمالی واردشده به آن‌ها ارزیابی شود.ثبت یک اثر در فهرست یونسکو تنها بخش کوچکی از بناها و آثار فرهنگی مهم هر کشور را در بر می‌گیرد و برخی کشورها بیش از دیگران بر ثبت رسمی آثار شاخص خود در این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد تأکید دارند. ایران ۲۷ اثر ثبت‌شده در این فهرست دارد؛ در حالی که این تعداد در ایتالیا به ۵۵ اثر می‌رسد و در کشورهایی مانند اوگاندا و کاستاریکا تنها یک اثر در این فهرست ثبت شده است.در عراق، شاخص‌ترین نمونه آسیب‌دیدگی در جریان جنگی به رهبری آمریکا مربوط به شهر باستانی بابل بود که سرانجام در سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. نیروهای ائتلاف در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۴ از بابل به‌عنوان پایگاه نظامی استفاده کردند؛ آن‌ها در این محوطه ــ که پیش از ورود نیروهای آمریکایی نیز بر اثر اقدامات نیروهای صدام حسین آسیب دیده بود ــ سنگر حفر کردند و زیرساخت‌های دیگری ایجاد کردند. عراق همچنین در نتیجه نبردهای زمینی، خسارت‌های فرهنگی دیگری نیز متحمل شد؛ از جمله ویرانی بخش قدیمی شهر موصل و غارت گسترده آثار باستانی پس از حمله آمریکا به عراق.دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۷ و بار دیگر در سال ۲۰۲۵، آمریکا را از این سازمان خارج کرد. اقدام ۲۰۲۵ از پایان امسال لازم‌الاجرا می‌شود.در سوریه، در سال ۲۰۱۷، نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا، در حمایت از نیروهای زمینی که با داعش می‌جنگیدند، دیوارهای رقه، متعلق به قرن هشتم میلادی، را بمباران کردند.اصفهان گوهری فرهنگی به شمار می‌رود و اغلب با مراکز تمدنی‌ای چون رم، آتن و کیوتو مقایسه می‌شود. اصفهان در قلب دشتی پهناور در فلات مرتفع ایران واقع شده و رودخانه زاینده‌رود از میان آن می‌گذرد. این رودخانه شهر را به دو بخش تقسیم می‌کند: بخش قدیمی‌تر در شمال که جایگاه بناهای تاریخی است، و محله‌های مرفه‌تر در جنوب که مجموعه‌های مسکونی مدرن‌تری را در خود جای داده‌اند.بناهای تاریخی و محوطه‌های میراث فرهنگی پیرامون میدان نقش جهان، در نزدیکی کاخ چهل‌ستون، از محبوب‌ترین مکان‌های گردهمایی ساکنان شهر به شمار می‌رفتند. این میدان که وسعت آن با ۱۴ زمین فوتبال برابری می‌کند، یکی از سه اثر ثبت‌شده اصفهان در فهرست میراث جهانی یونسکو است.در تاریخ ۷ مارس، بمب‌های اسرائیل در فاصله ۳۰۰ متری از پل ۴۰۰ ساله سی‌وسه‌پل بر روی زاینده‌رود فرود آمدند. شاهدان گفتند هنگامی که بمب‌ها فرود آمدند، امواج انفجار تا یک کیلومتر دورتر نیز گسترش یافت و میدان نقش جهان را به لرزه درآورد.دو روز بعد، در تاریخ ۹ مارس، موج دیگری از حملات که ساختمان استانداری را هدف قرار داده بود، بار دیگر میدان نقش جهان و مجموعه کاخ چهل‌ستون در همسایگی آن را به لرزه درآورد.حدود ساعت دو بعدازظهر بود و موسوی، نگهبان مسن، در حال به‌اتمام‌رساندن شیفت کاری خود در موزه هنرهای تزئینی بود؛ موزه‌ای که از یک کاخ سلطنتی متعلق به سده هفدهم میلادی در همان مجموعه تاریخی تغییر کاربری یافته بود. اما او گفت که آن روز نوعی «احساس درونیِ نگران‌کننده» باعث شد در محل کارش بماند. تنها ۱۰ دقیقه بعد، جنگنده‌ها بر فراز منطقه به پرواز درآمدند و به دنبال آن، دو انفجار پیاپی رخ داد.بیشتر پنجره‌های موزه در اثر انفجارها شکسته و خرد شده بود.سقف تالار اصلی فروریخته بود و اسکلت ساختمان نمایان شده بود. گچ و خرده‌شیشه‌ها اطراف مانکن‌هایی را فرا گرفته بودند که لباس‌های سنتی و رنگارنگ ایرانی بر تن داشتند.طبقهٔ بالای ساختمان استانداری، که کمتر از ۲۰۰ متر با موزه فاصله داشت، تقریباً به‌طور کامل ویران شده بود. استاندار در این حمله آسیبی ندید. #tdi_4 .td-doubleSlider-2 .td-item1 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A0977-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_4 .td-doubleSlider-2 .td-item2 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A1246-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_4 .td-doubleSlider-2 .td-item3 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A2392-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_4 .td-doubleSlider-2 .td-item4 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A3418-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_4 .td-doubleSlider-2 .td-item5 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A9382-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_4 .td-doubleSlider-2 .td-item6 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/investigation-p8-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } 1 از 6 در ورودی موزه، موسوی قطعات فلزی خاکستری و پیچ‌خورده‌ای را به خبرگزاری رویترز نشان داد؛ تکه‌هایی که او و دیگر کارکنان گفتند ترکش‌های بمب‌هایی هستند که ساختمان استانداری را هدف قرار داده بودند. این قطعات شباهت زیادی به ترکش‌هایی داشتند که رویترز در مجموعهٔ سعدآباد تهران، محوطه‌ای تاریخی متعلق به سدهٔ نوزدهم میلادی که در ماه مارس هدف حمله قرار گرفته بود، مشاهده کرده بود.به گفتهٔ دو کارشناس پیشین هدف‌گیری نظامی و کمیتهٔ آمریکایی «سپر آبی» ــ سازمانی غیرانتفاعی که برای حفاظت از میراث فرهنگی در زمان جنگ فعالیت می‌کند ــ مکان‌های میراث فرهنگی، همانند بیمارستان‌ها یا مدارس، معمولاً در فهرست اهداف ممنوعهٔ حمله قرار دارند؛ فهرستی که از سوی نهادهای نظامی و اطلاعاتی تهیه و به‌روزرسانی می‌شود.بر اساس حقوق بین‌الملل، هرگونه مزیت نظامی مورد انتظار از حمله به مکانی در نزدیکی یک اثر فرهنگی یا تاریخی باید با میزان خسارت جانبی احتمالی تناسب داشته باشد.پتی گرستن‌بلیت، رئیس کمیتهٔ آمریکایی «سپر آبی»، که پیش‌تر برای حفاظت از آثار فرهنگی در زمان جنگ دوره‌های آموزشی برای نیروهای نظامی آمریکا برگزار کرده است، گفت: هیچ کشوری از تعهد به خودداری از هدف‌قراردادن اماکن میراث فرهنگی مستثنا نیست.گرستن‌بلیت و دیگر کارشناسان گفتند هنگامی که شهرهای موصل و رقه از کنترل گروه داعش بازپس گرفته شدند، کمیتهٔ «سپر آبی» و چند سازمان دیگر مطالب آموزشی و اطلاع‌رسانی تهیه کردند که پیش از آغاز عملیات در اختیار نیروهای نظامی قرار گرفت.در میدان نقش جهان، ارزیابی اولیهٔ مسئولان میراث فرهنگی اصفهان نشان داد که بمباران‌ها به پیِ ساختمان‌های این مجموعه آسیب‌های سازه‌ای وارد کرده است.عماد امامی، مورخ معماری دانشگاه رایس، گفت برای تأیید هرگونه آسیب سازه‌ای، انجام بررسی‌های دقیق‌تر ضروری است.در کاخ عالی‌قاپو، بمباران‌های اوایل ماه مارس ایوان مشرف به میدان وسیع، اتاق موسیقی، حوض مرمرین و هجده ستون چوبی آن را به لرزه درآورد. تصاویر ثبت‌شده توسط مسئولان میراث فرهنگی و خبرگزاری رویترز، دیواری فروریخته، ترک‌هایی بر بدنهٔ ساختمان و شیشه‌های شکسته را نشان می‌داد. بر اساس ارزیابی اولیهٔ ایران از خسارت‌های واردشده به کاخ عالی‌قاپو، بیش از ۷۰ درصد شیشه‌های پنجره‌ها و درها شکسته بود و گچِ دو ایوان از سازهٔ اصلی جدا شده بود.در بخش جنوبی میدان، به گفتهٔ علی بردبار، که هنگام بمباران هفتم مارس از مغازهٔ کوچک فرش‌فروشی خود در بازار به بیرون دویده بود، انفجارها دو منارهٔ مسجد امام که به گنبد دوجداره و سردر باشکوهش شهرت دارد، را نیز به لرزه درآورد.بردبار گفت: ساختن این مجموعه صدها سال زمان برده است. اما ممکن است در یک لحظه نابود شود.هنگامی که رویترز از مسجد امام که بخشی از مجموعهٔ میدان نقش جهان است، بازدید کرد، کارکنان کیسه‌ای پر از قطعات کاشی‌های آبی را که از بنا جدا شده بود، نشان دادند. تصویری که به ارزیابی خسارت ایران از اماکن میراث فرهنگی اصفهان پیوست شده است، ترک‌خوردگی را در یکی از دیوارهای مسجد نشان می‌دهد.یکی از استادکاران قلم‌زن نقره در بازار گفت پیامدهای اقتصادی ناشی از کاهش درآمد گردشگری بر اثر جنگ، به همان اندازهٔ شکستن پنجره‌ها یا خسارت‌های واردشده به اموال، ویران‌گر بوده است.«این جنگ ما را فلج کرد.»در دو روزی که رویترز در اواخر ماه مارس از این محل بازدید کرد، گذرگاه‌های اصلی بازار تقریباً از بازدیدکننده خالی بود و تنها چند جوان در راهروها می‌دویدند یا دوچرخه‌سواری می‌کردند. در ساعات بعدازظهر، هنرمندان و نوازندگان در بازار مستقر شدند و شمار اندکی از بازدیدکنندگان نیز به آنجا آمدند. ایرانیان اعلام کردند که از آسیب واردشده به بناهای تاریخی عمیقاً اندوهگین هستند.سعید، فروشندهٔ ۳۲ سالهٔ گز در بازار، گفت حملات هوایی تمام پنجره‌ها و شیشه‌های مغازهٔ شیرینی‌فروشی مرتب و منظم او را شکسته است. #tdi_5 .td-doubleSlider-2 .td-item1 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/0O8A4866-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_5 .td-doubleSlider-2 .td-item2 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A5635-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_5 .td-doubleSlider-2 .td-item3 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A5715-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_5 .td-doubleSlider-2 .td-item4 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A5718-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } #tdi_5 .td-doubleSlider-2 .td-item5 { background: url(https://fa.shafaqna.com/media/2026/06/129A5927-160x120.jpg) 0 0 no-repeat; } 1 از 5 در تهران، در فاصله‌ای بسیار نزدیک از بازار قدیمی و مشهور این شهر، کاخ گلستان، مجموعه‌ای با قدمتی چندصدساله، قرار دارد.در شب اول مارس، نیروهای آمریکایی و اسرائیلی ساختمان‌های قوه قضائیه در تهران را که در مجاورت کاخ تاریخی گلستان قرار دارند، هدف حمله قرار دادند. در پی این حملات، کاخ به صحنه‌ای مملو از آوار تبدیل شد؛ آثار هنری چوبی در هم شکست و آینه‌هایی که از سقف آویزان بودند، فرو ریختند.یکی از کارکنان بخش باستان‌شناسی که نزدیک به ۳۰ سال در کاخ گلستان مشغول به کار بوده، هنگام توصیف صبح پس از حملات، به‌سختی جلوی اشک‌هایش را گرفت.«وقتی وارد اینجا شدم، شوکه شده بودم و میان انبوه شیشه‌های شکسته خشکم زده بود.»او در تالار تخت گفت این بخش بیشترین آسیب را از موج انفجار دیده است.چند متر آن‌سوتر، تالار آینه نیز به دریایی از خرده‌شیشه تبدیل شده بود؛ همان آینه‌هایی که پیش‌تر دیوارها، سقف‌ها و ستون‌های تالار را زینت بخشیده بودند.این خبر را اینجا ببینید.نوشته کاشی‌های خُردشده، گنبدهای لرزان: گزارش رویترز درباره اماکن تاریخی ایران که در حملات آمریکا و اسرائیل دچار آسیب شدند اولین بار در خبرگزاری بین‌المللی شفقنا | خبرگزاری شیعیان، فتاوای آیت‌الله سیستانی و مرجعیت، آخرین اخبار ایران و جهان. پدیدار شد.