شفقنا- عبدالله باقری جامعه شناس و مدیر دفتر انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات در استان قم در یادداشتی اینگونه آورده است: « اگر چه کارل مارکس، اقتصاد و پدیدههای تاریخی را، محور حرکت و تکامل جوامع دانسته _جامعه شناسان تفهمی، کنشهای اجتماعی مردم را_ و فروید روانشناس شهیر، ناخودآگاه و کشف آن را مدار اندیشه بشر دانسته اما به زعم بسیاری ، ارتباط ارتباطات انسانها، سنگ بنا و عامل ایجاد و تکامل جوامع است.آدمی بدون داشتن ارتباط با دیگران، تهی از شناخت، ادراک، رشد و یادگیری خواهد بود و بدون ارتباط آدمها، مبادلات فرهنگی، کالایی، تجاری، عاطفی و در نتیجه کشف چیزهای بیشتر از اینجا و آنجا و بعد رشد و توسعه نخواهد داشت ارتباط انسانها، سنگ بنای جامعه انسانی است و بدون آن هرگز فرهنگ به عنوان خصیصه جامعه انسانی پدید نمی آمد، همزمان گسترش ارتباطات الکترونیک، نامگذاری دوران امروز را به عصر ارتباطات تبدیل کرده است و این ارتباطات اجتماعی منشا فرهنگ است و تعالی فرهنگ به آن مربوط است.امروزه ارتباطات، با جهش و حضور پررنگ در فرم و ماهیت وسایل ارتباطات جمعی و رسانه ها، از سیاق جوامع پیشین خارج شده و هرگونه انسداد یا محدودیت درین حوزه، از فیلترینگ تا محدود کردن، ترکیبی از افول و بن بست در سلامت روان، توسعه اقتصاد و معیشت و حتی همبستگی اجتماعی را به همراه دارد. و فقدان ارتباط به معنای سکون نفس در حیات انسانی و مانعی در راه هر نوع تعالی اجتماعی است.فقدان ارتباط اجتماعی موجب عدم انتقال دانسته ها و سکون نسبی زمان می شود امیل دورکیم در کتابش ( خودکشی) به همین نتیجه دست می باید. از این رو از دیدگاه او خود کشی پیش از آنکه از تنگدستی مرض یا حتی نقص عضو باشد از خلاء بین فرد و جامعه با کاستی در روابط انسان منشاء می گیرد.در عصر وسایل ارتباطات جمعی، رسانه ها مهمترین ابزار تغییر در سطوح و حوزه های مختلف در جامعه چه در سطح استانی و چه در سطح ملی هستند. بر جامعه تأثیرگذاری دارند و از تحولات آن نیز متأثر می شوند.در دهههای اخیر، رسانه های اجتماعی نقش فزایندهای در شکلگیری و تغییر فرهنگ در قم داشتهاند. پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، تلگرام و توییتر به سرعت به ابزارهایی برای تبادل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تبدیل شدهاند. به ویژه در میان جوانان ، این ابزارها به فضایی برای بیان نظرات، اشتراکگذاری محتواهای فرهنگی و اجتماعی و حتی شکلگیری جنبشهای اجتماعی تبدیل شدهاند.یکی از مهمترین تغییرات در این زمینه، گسترش هنرهای دیجیتال و اینفلوئنسرها است که بهویژه در حوزههای مد، موسیقی و فیلم فعالیت میکنند و به تأثیرگذارترین شخصیتها در فضای آنلاین تبدیل شدهاند. همچنین، استفاده از هشتگها و کمپینهای آنلاین در زمینههای حقوق بشر و آزادی زنان تأثیرات عمیقی در آگاهی عمومی و تغییرات فرهنگی در ایران داشته است. این تغییرات نه تنها در داخل قم بلکه در سطح جهانی هم مورد توجه قرار گرفته است، چالش بزرگ در قم و ایران، محوشدن و انسداد احزاب و جامعه مدنی قوی و کنترل و انحصار حکومت بر (مطبوعات، رادیو و تلویزیون) و نشنیده شدن صداهای متفاوت مردم، است که موجب تقابل جدی میان جامعه، فرهنگ مصرف، تضادهای فرهنگی و.. با ساختارها شده است.رسانههای اجتماعی اخیراً به عنوان یک بستر قدرتمند برای تلاشهای مردمی ضدفساد در کشور ظاهر شدهاند. گسترش چشمگیر فنآوریهای ارتباطی در سالهای اخیر، همراه با سانسور و سرکوب مداوم بیان آزاد در رسانههای رسمی، اینترنت و پلتفرمهای اجتماعی را به عرصه اصلی انتقاد از سیاستهای دولت و مسئولان آن تبدیل کرده است. با این فرایندها، صحنه فرهنگی در استان قم هم کاملا دگرگون شده. گسترش رسانههای ارتباطی، اشاعه و گسترش فرهنگ مدرن را تسریع کردهاند تحولات و تکثیر فرهنگهای مغایر با ساختارهای دینی و رسمی و حکومتی، فرایند جهانی شدن فرهنگ، فرهنگ توده ای، فرهنگ جوانان، تکثر فرهنگ قومی، فرهنگ پست مدرن و … دو آلیته مقاومت و تغییر را آشکارا در جامعه هویدا کرده است.تعمق و توجه به روابط میان فرهنگ توده ای، فرهنگ روزمره مردم و قدرت، از چالش های مهم پیش رو خواهد بود. اگر امروزه فرهنگ را فرایند تکامل و توسعه فکری، معنوی و زیبایی شناختی؛ بعلاوه شیوه خاص زندگی مردم و البته فراورده های فعالیت فکری و هنری بدانیم، می بینیم که شیوه زندگی عامه مردم شهر و شیوه زیست فرهنگی امروز مبتنی بر مفاهیم بنیادی چون رفاه اقتصادی ، فراغت ، سرگرمی ، لذت جویی و … شده است و فراورده های فرهنگی و هنری امروز در سطح عموم مردم به این گونه علائق پاسخ می دهند و همین پاسخگویی است که زمینه تجاری شدن فرهنگ را فراهم ساخته است. این وضعیت در انطباق با نظریه های ساختارگرا و تداوم مقاومت نهاد رسمی قدرت، چالش جدی پیش رو خواهد بود. ضروریست تا این وضعیت و تغییرات فرهنگی و روند شکل گیری این تغییرات ؛ با تمایزگذاری میان درک فرهنگ از درون و بیرون و همچنین فرایند تماس و تمایزهای فرهنگی- اجتماعی که در ارتباط با فرهنگ مطرح است؛ فهمیده شود.از نکات دیگر می توان به تقابل ، تعارض یا گاه تظاهر و تلاش برای تعامل تمدن با فرهنگ اشاره کرد. در اندیشه فرانسوی از تمدن، بیشتر به عنوان فرهنگ و از فرهنگ به معنای تمدن یاد می شود. بدین دلیل فرهنگ به تمدن بسیار شبیه و حتی گاهی قابل جایگزینی با هم هستند. در حالی که در اندیشه آلمانی مفهوم فرهنگ با تمدن متفاوت است و در مقابل با یکدیگر قرار دارند. در جامعه امروز ما، دستکاری فرهنگ با واژه تمدن و بعد تقابل دادن تمدن اسلامی در برابر ایرانی و در گاهی دیگر چسباندن این دو با هم ، تضادهای تفهمی و عملی در زندگی روزمره و فرهنگ زیستن مردمان ایجاد کرده و استفاده ابزاری ازین مفاهیم ، چالش های هویتی در بین نسل جوان ایجاد کرده و البته چالش بعدی دستوری و تجویزی کردن فرهنگ در جامعه است.اگر ما دوره های اجتماعی و فرهنگی را ( مثلا در قم بطور خاص و ایران بطور عام ) مطابق با نظریه ها و تغییرات اجتماعی در نظر بگیریم و بعلاوه فرهنگ را ذیل زندگی روزمره ( از پوشش، باورها، قدم زدن، مد، بدن و..) تا فرهنگ عامه ( ورزش و غذا و خرید و مصرف ) تصویر کنیم، وضعیت جامعه امروز مثلا در قم را می توان گفت: بخش زیادی از دختران و پسران و زنان و مردان از دوره اول: تثبیت سنت ها و ساختارها ( دوره فرهنگ گرایی) و دوره دوم ( حضور نظام هایی زبانی، نمادی ساختارگرایی) گذر کرده اند و اشکارا به دوره سوم (فراساختارگرایی و فرافرهنگ گرایی) قدم گذاشته اند.جامعه امروز ، گرچه در فرایند جهانی شدن ، فرهنگ جهانی و قدرت بی شمار رسانه ها و سیلاب میلیون ها داده های تصویری، صوتی، تبلیغاتی، خبری و اندیشه های متکثر، در حال همگونی شدن هست، اما همزمان نوعی دوام و بقای همزمان در شیوه های فرهنگی خود را نشان می دهند. اکنون، سیاستگذاری فرهنگی ، مستلزم درک معانی، مفاهیم و امور ذهنی نسل پیش روست که جهان و امورات آن را با تولد در صفحه رسانه، کشف و هویت گرفته و شاهد هستی یافتن مجازی شده خود هستند وقتی در نظام ساختارگرا، هدف وسیله را توجیه کند، هرگونه تغییراتفرهنگی، ریزش ها و گسل هایی در فرهنگ روزمره، فرهنگ عامه، معانی، ارزش ها و هنجارهای فرهنگی در سطح جامعه را بدنبال خواهد داشت.»نوشته جامعه قم به کدام سو می رود؟/ یادداشتی از عبدالله باقری اولین بار در خبرگزاری بینالمللی شفقنا | خبرگزاری شیعیان، فتاوای آیتالله سیستانی و مرجعیت، آخرین اخبار ایران و جهان. پدیدار شد.