Yapay zekanın iş gücü üzerindeki etkisini son dönemde özellikle iş kayıpları üzerinde görmekteyiz. The Adecco Group tarafından yayımlanan “On the Threshold: AI, the Future of Work and the Rise of Hybrid Labor Markets” raporu ise bugüne kadarki verilerin kitlesel bir istihdam kaybından ziyade işlerin, görevlerin ve ihtiyaç duyulan yetkinliklerin yeniden şekillendiğine işaret ettiğini ortaya koyuyor.Rapora göre yapay zekanın iş dünyasında yarattığı temel değişim, mesleklerin tamamen ortadan kalkmasından çok mesleklerin içerisindeki belirli görevlerin otomasyonu veya yapay zeka ile desteklenmesi üzerinden gerçekleşiyor. Özellikle muhakeme, bağlamsal değerlendirme ve insan ilişkileri gerektiren görevlerde insan faktörünün önemini koruması bekleniyor.Yapay zeka yaklaşık 1,9 milyon yeni istihdam fırsatının oluşmasına katkı sağladıRaporda paylaşılan LinkedIn verilerine göre yapay zeka, 2023 ile 2025 yılları arasında yaklaşık 1,3 milyon doğrudan ve 600 bin dolaylı olmak üzere toplam 1,9 milyon yeni istihdam fırsatının oluşmasına katkı sağladı. Avrupa Merkez Bankası'nın raporda aktarılan analizleri de yapay zekayı yoğun biçimde kullanan veya bu alana yatırım yapan şirketlerin daha fazla çalışan istihdam etme eğiliminde olduğunu gösteriyor.Buna karşılık dönüşümün etkileri tüm çalışan gruplarında aynı değil. Rapora göre üretken yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasından bu yana, özellikle yazılım geliştirme ve müşteri hizmetleri gibi yapay zekâya daha fazla maruz kalan alanlarda çalışan 22-25 yaş grubundaki erken kariyer çalışanlarının göreli istihdamında yüzde 16'lık düşüş gözlemlendi.Ücretler tarafında da benzer bir ayrışma söz konusu. Genel ücret seviyelerinde şu ana kadar büyük bir değişiklik gözlenmezken, yapay zekabecerilerine sahip çalışanların önemli bir avantaj elde ettiği görülüyor. Raporda aktarılan PwC verilerine göre yapay zeka becerilerine sahip çalışanların ücret primi yüzde 56 seviyesine ulaşmış durumda. Çalışanların yüzde 87'si değişime uyum sağlayabileceğini düşünüyorThe Adecco Group'un 31 ülke ve 21 sektörde 37 bin 500 çalışanla gerçekleştirdiği “Humanity at Work: How to Thrive in the AI Era” araştırması ise çalışanların yapay zeka dönüşümüne düşündüğümüzden daha hazır olduğunu gösteriyor.Araştırmaya katılan çalışanların yüzde 87'si yapay zekanın yaratacağı değişimlere uyum sağlayabilecek kadar esnek olduğunu belirtiyor. Çalışanların yüzde 81'i yeni beceriler kazanmak için kendi zamanından yatırım yaptığını belirtirken, yüzde 83'ü gelecekte yetkinlik gelişimi konusunda daha fazla sorumluluk almaya hazır olduğunu ifade ediyor.Buna karşılık şirketlerin çalışanlarını dönüşüme hazırlama konusunda aynı seviyeye ulaşamadığı görülüyor.13 ülkede 2 bin üst düzey yöneticinin katıldığı “The Human Premium: Leadership Beyond the Algorithm” araştırmasına göre yöneticilerin yüzde 45'i yapay zekanın önümüzdeki 12 ay içerisinde iş akışlarının ayrılmaz bir parçası olacağını düşünüyor. Ancak yöneticilerin yalnızca yüzde 22'si kurumlarının gelecekte ihtiyaç duyulacak yetkinlikleri geliştirebildiğine yüksek düzeyde güveniyor. Şirketlerinin yapay zekânın çalışanlara sunacağı fırsatları açık biçimde ortaya koyabildiğini düşünenlerin oranı ise yüzde 36'da kalıyor.Araştırmanın Türkiye sonuçları ise küresel ortalamanın üzerinde bir hazırlığa işaret ediyor.Türkiye'deki çalışanların yüzde 91'i yapay zeka kaynaklı değişimlere uyum sağlayabileceğini söylüyor. Çalışanların yüzde 87'si ise gelecekte kendi becerilerinin geliştirilmesi konusunda daha fazla sorumluluk almaya hazır. Her iki oran da küresel ortalamanın 4 puan üzerinde.Türkiye'deki çalışanların yüzde 79'u ayrıca yapay zeka konusundaki bilgi düzeylerinin işverenlerinin sunduğu eğitimlerin ötesinde olduğunu düşünüyor. Küresel ölçekte aynı görüşü paylaşan çalışanların oranı yüzde 71 seviyesinde.Rapora göre; yapay zeka araçlarının çalışan bazında sağladığı verimlilik artışı, doğrudan şirket seviyesinde verimlilik artışına dönüşmüyor. The Adecco Group'a göre şirketlerin yapay zekadan gerçek anlamda değer yaratabilmesi için iş akışlarını, çalışan rollerini, karar alma süreçlerini ve yetkinlik modellerini yeniden tasarlaması gerekiyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde şirketler arasındaki temel farkın kullandıkları yapay zeka modellerinden çok, organizasyonlarını yapay zekaya göre yeniden yapılandırma hızları olması bekleniyor.Raporda paylaşılanlara göre aday bulma, CV tarama ve temel eşleştirme gibi süreçlerin giderek otomatikleşmesiyle yetenek çözümleri şirketlerinin odağı klasik işe alımdan; iş gücü planlama, sürekli beceri geliştirme ve insanlarla dijital sistemlerin birlikte çalışacağı hibrit iş gücü modellerinin tasarlanmasına doğru kayabilir. Dört farklı yapay zeka ve iş gücü senaryosuThe Adecco Group'un raporu önümüzdeki 10 yıl için dört farklı iş gücü senaryosu ortaya koyuyor. Senaryolar, yapay zekanın insan emeğini tamamlaması veya ikame etmesi ile yapay zeka teknolojileri üzerindeki kontrolün merkezi ya da dağıtık olması üzerinden şekilleniyor. Şirketin paylaştığı “Flourishing Economy” senaryosunda yapay zekâ, insan iş gücünü büyük ölçüde destekleyen bir verimlilik aracı haline geliyor. İstihdam yüksek kalırken çalışanlar muhakeme, yaratıcılık ve ilişki yönetimi gibi daha yüksek değerli görevlere yöneliyor.“Capital Rules” senaryosunda otomasyon daha hızlı ilerliyor ve özellikle rutin görevlerde iş kayıplarına neden oluyor. Ancak yapay zekâ teknolojilerine erişimin yaygın olması, yeni şirketlerin ve iş modellerinin ortaya çıkmasıyla zaman içerisinde yeni istihdam yaratılmasını sağlıyor.“Walled Garden” senaryosunda ise insan ve yapay zekanın birlikte çalıştığı hibrit model devam ederken, teknoloji birkaç büyük platformun kontrolünde oluyor. İstihdam büyük ölçüde korunsa da, çalışanların hareketliliği ve girişimcilik azalıyor.Rapordaki en olumsuz senaryo olan “Deus Ex Machina” ise hem yapay zeka kontrolünün birkaç şirketin elinde toplandığı hem de yüksek seviyedeki otomasyonun insan emeğinin büyük bölümünün yerini aldığı bir geleceği tanımlıyor. The Adecco Group, tarihsel veriler ve mevcut göstergeler ışığında bu senaryonun diğer seçeneklere kıyasla daha düşük olasılıklı olduğunu belirtiyor. Ana Görsel: ChatGPT