تصویر ایران در شاخصهای جهانی نوآوری و فناوری در ابتدا پر از رفتوبرگشتهای متناقض است. طبق جدیدترین گزارش WIPO، ایران در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۵ جایگاه ۷۰ جهان را دارد، اما بر اساس گزارش موسسه پژوهشی «استارتآپبلینک» (StartupBlink) در شاخص محیط کسبوکار نوآوران ۲۰۲۶، در رتبه ۱۲۵ جدول قرار گرفته است.گزارش WIPO مساله اولیه این گزارش را نشان میدهد. در تحلیل وضعیت ایران، رتبه ۱۰۹ در ورودیهای نوآوری در برابر رتبه ۴۶ در خروجیها قرار میگیرد. این واگرایی رتبهها حکایت از متوقف شدن ظرفیت و پتانسیل کشور، در حلقههای تجاریسازی و جذابیت نهادی دارد. مشکل هرآنچه که باشد وجود پتانسیل و ظرفیت نیست. تحلیل گزارشهای جهانی از اکوسیستم استارتآپی ایران، به نقطه ضعفی در نگهداری از این ظرفیت میرسد. دادههای معتبر جهانی در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ پیرامون ایران روایت یکسانی دارند. دانش و سرمایه انسانی هست، اما محیط کسبوکار اجازه خلق ارزش متناسب را نمیدهد.شاخص رقابتپذیری استعدادهای جهانی (GTCI) که با همکاری اینسیاد منتشر میشود، همین الگو را از زاویه نیروی انسانی تایید میکند. ایران در این رتبهبندی جایگاه ۱۰۲ از ۱۳۵ کشور را دارد؛ اما شکاف درونی این شاخص از رتبه کلی آن گویاتر است. در رکن رشد استعداد، ایران رتبه ۸۳ و در نگهداشت استعداد رتبه ۸۵ را کسب کرده، هر دو در محدوده میانه جدول. اما در رکن جذب استعداد از بیرون، رتبه ایران ۱۳۵ است.