Kanser araştırmalarında bugüne kadar izlenen temel yaklaşım, tümörün büyümesini tetikleyen zararlı proteinleri durdurmak ya da baskılamaktı ancak Stanford Tıp Fakültesi’nden araştırmacılar bu ezberi bozdu ve agresif kan kanserlerinin temel itici gücü olan bir proteini, tümörü doğrudan imha eden bir tetiğe dönüştürmeyi başardı.Laboratuvarda geliştirilen deneysel bir molekül sayesinde, kanserin büyümesini sağlayan protein artık kendi hücresini yok etmek için çalışıyor ve farelerdeki agresif lenfoma tümörlerini yalnızca 11 gün içinde sıfırlıyor.Kanserin motoru BCL6 proteini nasıl çalışıyor?Non-Hodgkin lenfomanın en sık görülen türü olan diffüz büyük B hücreli lenfomada kanserin hayatta kalması büyük oranda BCL6 adlı proteine bağlıdır. Normal bağışıklık yanıtında bu protein, hücrenin çoğalabilmesi için hücre ölümü genlerini geçici olarak kapatır ve tehdit bittiğinde devre dışı kalır.Ancak kanserli hücrelerde BCL6 proteini sürekli "açık" konumda takılı kalır. Hücrenin doğal intihar (apoptoz) genlerini aralıksız susturarak kanserin durmaksızın çoğalmasına ve hayatta kalmasına neden olur.Kanseri öldüren molekül: TCIP3Araştırmacılar, BCL6 proteinini yalnızca etkisiz hale getirmek yerine onun yönünü tersine çevirmeye karar verdi. Geliştirilen TCIP3 adlı çift taraflı molekül, iki farklı proteini bir araya getiren bir tür anahtar gibi tasarlandı:Bir ucu: Kanserin itici gücü olan BCL6 proteinine kenetleniyor.Diğer ucu: P300 ve CBP adı verilen düzenleyici proteinleri yakalıyor.Bu birleşme sağlandığında, P300 ve CBP proteinleri BCL6'ya ve çevresindeki DNA paketlerine kimyasal asetil etiketleri ekliyor. Böylece BCL6'nın genleri susturma gücü kırılmakla kalmıyor, baskı altında tuttuğu ölüm genleri sonuna kadar açılıyor. Uzmanlar bu mekanizmayı, "freni bırakmak yerine gaza sonuna kadar basarak hücreyi ölüme sürüklemek" şeklinde tanımlıyor.Sıfırlama 11 günde sonuçlanıyorAtomik düzeyde yapılan X-ışını analizleri, TCIP3'ün proteinleri yalnızca yan yana getirmekle kalmayıp âdeta bir moleküler yapıştırıcı gibi birbirine kenetlediğini gösterdi. Bu yapısal kararlılık sayesinde molekül, laboratuvarda çok düşük dozlarda bile lenfoma hücrelerini hızla imha etti.Ardından yapılan hayvan deneylerinde, insan lenfoma hücreleri nakledilen farelere günde iki kez TCIP3 verildi. Sonuçlar çarpıcıydı:11. günün sonunda: Tedavi uygulanan farelerdeki tümörler tamamen yok oldu.Yan etki profili: Hayvanlarda belirgin bir toksisite veya iltihap artışı gözlenmedi.TCIP3'ün insan deneylerine geçebilmesi için kimyasal formunun geliştirilmesi ve farklı hayvan modellerinde güvenliğinin doğrulanması gerekiyor. Bununla birlikte, kanseri besleyen proteinleri ölüm komutuna dönüştüren bu yöntem, hem diğer dirençli kanser türlerinin tedavisinde hem de BCL6 ilişkili romatoid artrit ve miyastenia gravis gibi otoimmün hastalıklarda yepyeni bir dönemin kapısını aralıyor.