Met een lichte vertraging gaat ook Nederland over tot het invoeren van de wet die bedrijven verplicht lonen transparant te maken. Werknemers kunnen dan opvragen wat collega's in vergelijkbare functies verdienen. Het is de invoering van een EU-richtlijn die de loonkloof tussen mannen en vrouwen moet dichten. Minister Vijlbrief van Sociale Zaken pakt de draad op van het vorige kabinet. "Ik denk dat dit de eerste belangrijke stap is", zegt hij. "Dan kun je zien: hoe verhoudt mijn salaris zich tot dat van anderen? Dat geeft werknemers, vrouwen in dit geval, meer macht." Ook mogen werkgevers in sollicitatiegesprekken niet meer vragen wat iemand in een vorige functie verdiende. "Dan gaat een werkgever daar het salarisaanbod op baseren. Zo blijven mannen dan altijd meer verdienen. Dus dat is logisch." Uit cijfers blijkt dat vrouwen onderbetaald krijgen per uur, zelfs als ze in dezelfde functies zitten als mannen. Bij onverklaarbare verschillen kunnen vrouwen om een eerlijker salaris vragen bij hun werkgever of de vakbond inschakelen. Het dossier heeft een jaar stilgelegen door de val van het vorige kabinet. Het wetsvoorstel is toen wel al voorgelegd aan deskundigen en belanghebbenden. Een jaar geleden reageerden werkgeversorganisaties VNO NCW, MKB Nederland en AWVN al kritisch, maar zij onderschrijven de doelstelling wel. De organisaties zien voor bedrijven een grote administratieve last aankomen. Zo moeten bijvoorbeeld ook secundaire arbeidsvoorwaarden in de loonberekeningen meegenomen worden, en de uren van uitzendkrachten. Veel uitzoekwerk, dat volgens de werkgevers maar deels bijdraagt aan het doel van de wet. Daarnaast vrezen de bedrijven "onterechte shaming" en reputatieschade door verkeerde beeldvorming. Een bedrijf kan slecht uit de loonvergelijkingen komen, terwijl er misschien een uitleg of verklaring voor is. Die staat niet bij de salarisoverzichten. Vijlbrief ziet het probleem niet zo. "Ze zijn er zelf bij. Laten we niet allemaal bang zijn voor dingen, laten we proberen de loonkloof te dichten." Hij draait er niet omheen dat het extra administratieve lasten betekent. "Ja dat is waar, dat ga ik ook niet ontkennen. Maar er moet eerlijk betaald worden." Bedrijven met meer dan honderd werknemers hebben een rapportageverplichting. Het eerste salarisjaar waarover zij loongegevens moeten opgeven is 2027. De werkgeversorganisaties denken dat dat voor wat kleinere bedrijven te snel is, bijvoorbeeld als een bedrijf eerst nog een nieuw functiewaarderingssysteem moet invoeren. Grote bedrijven met een HR-afdeling kunnen zich beter voorbereiden en zijn daar ook al mee bezig. Juridische procedures Verenigingen van arbeidsrechtadvocaten waarschuwen ook voor de grote gevolgen voor bedrijven. Die moeten mogelijk sollicitatieprocedures, functiebeschrijvingen en hun hele salarisgebouw gaan herzien. Ook kunnen zij veel informatieverzoeken van werknemers en sollicitanten te verwerken krijgen. Doen ze iets niet goed, dan kan dat leiden tot juridische procedures. Juristen vragen zich af of de gevolgen van de wet voor bedrijven wel opwegen tegen het doel: inzicht krijgen in loonverschillen. Want als die verschillen worden geconstateerd dan zijn ze nog niet vanzelf opgelost. "Nee, ik kan inderdaad niets afdwingen", zegt Vijlbrief. "Maar in bedrijven komt een discussie op gang. Als je bij het koffieapparaat staat en een collega zegt: 'ik krijg 10 procent meer', dan geeft dit je meer macht om er iets aan te doen."