ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (DRDO) ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਡੀਆਰਡੀਓ ਨੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀ Taqbit Labs ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੁਆਂਟਮ ਕੀ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ (QKD) ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਫੌਜੀ ਫੀਲਡ ਟਰਾਇਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।ਡੀਆਰਡੀਓ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਚਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਏਗੀ। ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੀ ਸੰਚਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੈਕ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੁਆਂਟਮ ਨੈੱਟਵਰਕਡੀਆਰਡੀਓ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਕੁਆਂਟਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। "ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ" ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਸਫਲ ਟਰਾਇਲ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਲਟੀ-ਹੌਪ ਕੁਆਂਟਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਕੀ ਹੈ QKD ਤਕਨਾਲੋਜੀ?ਕੁਆਂਟਮ ਕੀ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ (QKD) ਇੱਕ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਕਣਾਂ (ਫੋਟੌਨ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਹੈਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੁੰਜੀ (Security Key) ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਹੈਕ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਫੌਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਟੈਸਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਫੀਲਡ ਟਰਾਇਲ ਦੌਰਾਨ ਫਾਈਬਰ ਆਪਟਿਕ ਕੇਬਲਾਂ, ਫਾਈਬਰ ਸਪੂਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਡੀਆਰਡੀਓ ਦੀ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।