Damat İbrahim Paşa döneminde Muşkara’nın Nevşehir’e dönüşüm sürecinde bölgeye iskân edilen Türkmen aşiretlerinden biri olan Herikliler, bugün Nevşehir ve çevresindeki çok sayıda yerleşimde tarihî izlerini sürdürüyor.Nevşehir’in tarihî geçmişi, yalnızca taş yapıları, yer altı şehirleri ve doğal güzellikleriyle değil, yüzyıllar boyunca bölgeye yerleşen Türkmen topluluklarının bıraktığı kültürel mirasla da şekilleniyor.Bu topluluklardan biri olan Herikli Türkmenleri, Nevşehir’in oluşumunda önemli rol oynayan aşiretler arasında yer alıyor.Herikliler Nevşehir'e (Muşkara) iskân edildiDamat İbrahim Paşa döneminde Muşkara köyünün bir kaza haline getirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla çevrede yaşayan konar-göçer Türkmen aşiretleri Nevşehir Kale bölgesine iskân edildi.Herikli Aşireti de bu dönemde bölgeye yerleşen topluluklardan biri oldu.Herikli Türkmenlerinden ticaretle uğraşmak isteyenler Muşkara bölgesine yerleşerek şehir merkezinde Herikli Mahallesi’nin oluşmasına katkı sağladı. Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar ise çevredeki köylere yerleşti.“Herikli” adı ne anlama geliyor?Tarihçi Prof. Dr. Faruk Sümer'in değerlendirmelerine göre “Herikli” kelimesinin, “erk” veya “herk” kelimesinden geldiği ve “gücü elinde bulunduran” anlamını taşıdığı ifade ediliyor.Herikliler, 17. yüzyılın ortalarında Bozok, Bozulus, Halep ve Dulkadir Türkmenleri içerisinde yer alan çeşitli aşiretlerin oluşturduğu Danişmendlü kazasına bağlı Türkmen toplulukları arasında görülüyor.Kara Halillü, Tor Hasanlu, Avşar, Deliler, Küşne, Sermayelü, Salmanlu, Kaşıkçı, Bıçakçı ve Karamanlu gibi aşiretlerin bulunduğu bu yapı içerisinde Heriklilerin de yer aldığı aktarılıyor.Nevşehir’in birçok köyünde Herikli izleriNevşehir dışına iskân edilen Heriklilerin önemli bir bölümü, bugün Kızılırmak’ın yay yaptığı alanda halk arasında “Irmak Bucağı” olarak bilinen bölgede yerleşim kurdu.Gülşehir ilçesine bağlı Yüksekli, Şahinler, Yeşilyurt, Karahüyük, Yeşilli ve Hacılar ile Hacıbektaş ilçesine bağlı Karaburç ve Karaburna köylerinde Herikli Türkmenlerinin izlerine rastlanıyor.Herikli Türkmenlerinin bir başka bölümü ise Malya Düzlüğü çevresinde yerleşti.Bu kapsamda Hacıbektaş ilçesine bağlı Köşektaş, Kızılağıl ve Kayaaltı ile Kozaklı ilçesine bağlı Abdi, Çağşak, Boğaziçi, Gerce ve Kalecik yerleşimleri Herikli Türkmenleriyle ilişkilendiriliyor.Kalecik köyünden 1835 yılında Memiş Ağa başkanlığında ayrılan bir grubun ise Acıgöl ilçesine bağlı Kozluca köyünü kurduğu aktarılıyor.Nevşehir’de Herikli Mahallesi üç mahalleye dönüştüNevşehir şehir merkezindeki Herikli Mahallesi, geçmişte kentin önemli ve büyük mahallelerinden biri olarak öne çıktı.Şehrin gelişmesi ve nüfusun artmasıyla birlikte tarihî Herikli Mahallesi bugün 20 Temmuz, Hacı Rüştü ve Herikli olmak üzere üç ayrı mahalleye bölünmüş durumda.Herikli topluluğunun Nevşehir’in sosyal ve kültürel hayatına da önemli katkılar sunduğu belirtiliyor. Bu topluluk içerisinden çok sayıda şair, yazar ve bilim insanının yetiştiği ifade ediliyor.Herikli Türkmenlerinin yerleşim izleriDerlenen bilgilere göre Herikli Aşireti ile ilişkilendirilen yerleşimlerin önemli bir bölümü Nevşehir sınırları içerisinde bulunuyor.Gülşehir: Hacılar, Karahüyük, Sığırlı, Şahinler, Yeşilli, YüksekliHacıbektaş: Karaburç, Karaburna, Kayaaltı, Kızılağıl, KöşektaşKozaklı: Abdi, Boğaziçi, Çağşak, Gerce, Kalecik ve çeşitli dönemlerde Herikli topluluklarının bulunduğu diğer yerleşimlerAyrıca Herikli adı ve topluluğuyla ilişkilendirilen yerleşim izlerinin Sivas Merkez’de Herekli ve Ordu Mesudiye’de Herközü gibi farklı bölgelerde de bulunduğu aktarılıyor. Tarihî mirasa sahip çıkılmalıHerikli Türkmenlerinin Nevşehir’in tarihî ve sosyolojik yapısındaki yeri, kentin geçmişinin ne kadar zengin ve çok katmanlı olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.Yüzyıllar önce Muşkara’ya ve çevresindeki köylere yerleşen toplulukların bugün hâlâ mahalle, köy ve yerleşim adlarında izlerinin bulunması, geçmiş ile bugün arasındaki güçlü bağı gösteriyor.Nevşehir’in tarihî hafızasında önemli bir yere sahip olan Herikli Türkmenlerinin yerleşim alanlarının, kültürel mirasının ve bu topluluğun yetiştirdiği değerlerin araştırılması, belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması büyük önem taşıyor.Not: Yerleşimlerin Herikli Aşireti ile bağlantısına ilişkin bilgiler, aktarılan tarihî kaynak ve derlemelere dayanmaktadır; bazı yerleşimlerin aşiret aidiyeti konusunda farklı tarihî kayıtlar bulunabileceğinden, akademik çalışma yapılırken arşiv belgeleri ve nüfus kayıtlarıyla ayrıca doğrulama yapılması yararlı olacaktır.NEVŞEHİR'DE HERİKLİ AŞİRET'İNE AİT YERLEŞİM YERLERİNİN LİSTESİ: NEVŞEHİR MERKEZ İL MERKEZİ +KARIŞIK HERİKLİ NEVŞEHİR GÜLŞEHİR HACILAR HERİKLİ NEVŞEHİR GÜLŞEHİR KARAHÜYÜK HERİKLİ NEVŞEHİR GÜLŞEHİR SIĞIRLI HERİKLİ NEVŞEHİR GÜLŞEHİR ŞAHİNLER HERİKLİ NEVŞEHİR GÜLŞEHİR YEŞİLLİ HERİKLİ NEVŞEHİR GÜLŞEHİR YÜKSEKLİ HERİKLİ NEVŞEHİR HACIBEKTAŞ KARABURÇ HERİKLİ NEVŞEHİR HACIBEKTAŞ KARABURNA HERİKLİ NEVŞEHİR HACIBEKTAŞ KAYAALTI HERİKLİ NEVŞEHİR HACIBEKTAŞ KIZILAĞIL HERİKLİ NEVŞEHİR HACIBEKTAŞ KÖŞEKTAŞ HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI İLÇE MERKEZİ +KARIŞIK HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI ABDİ HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI AYLI +KARIŞIK HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI BOĞAZİÇİ +KARIŞIK HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI ÇAĞŞAK HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI DÖRTYOL +KARIŞIK HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI GERCE HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI İMRAN +KARIŞIK HERİKLİ NEVŞEHİR KOZAKLI KALECİK HERİKLİ NEVŞEHİR ÜRGÜP BAŞDERE+KARIŞIK HERİKLİ