ബേപ്പൂരിലെ ആ മാങ്കോസ്റ്റീന് ചുവട്ടിലെ കസേര ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ട് വർഷങ്ങൾ പലത് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും, ആ കസേരയിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് ലോകത്തോട് കഥ പറഞ്ഞിരുന്ന ആ മനുഷ്യന്റെ ശബ്ദം ഇന്നും മലയാളിയുടെ മനസ്സിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ അലയടിക്കുന്നുണ്ട്. വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ എന്ന ബേപ്പൂർ സുൽത്താൻ കേവലം ഒരു സാഹിത്യകാരനായിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, ജീവിതമെന്ന വലിയ അലച്ചിലിന്റെ നേർസാക്ഷ്യമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.ബഷീറിന്റെ എഴുത്തിനെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ഓർക്കേണ്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതമാണ്. വീടുവിട്ടിറങ്ങി, ഭാരതമൊട്ടാകെ അലഞ്ഞുനടന്ന ആ യൗവനകാലം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിയ പാഠങ്ങൾ ചെറുതല്ല. വിശപ്പിന്റെ കയ്പും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ചൂടും അറിഞ്ഞവനേ ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മധുരം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയൂ എന്ന് ബഷീർ തെളിയിച്ചു. അഖിലേന്ത്യാ സ്വാതന്ത്ര്യസമര പോരാട്ടങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും, ജയിലറകളുടെ ഇരുട്ടിലും, പട്ടാള ബാരക്കുകളുടെ കഠിനതകളിലും അദ്ദേഹം അനുഭവിച്ച ജീവിതം, പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അക്ഷരങ്ങൾക്ക് കരുത്തുപകർന്നു. ആ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെയാണ് അദ്ദേഹം ബാല്യകാലസഖിയിലും മതിലുകളിലും പകർത്തിയെഴുതിയത്.മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ബഷീർ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു ശൈലിയുണ്ട് - 'ബഷീറിയൻ ശൈലി'. വായനക്കാരന്റെ കയ്യിൽ പിടിച്ചുകൊണ്ട് ഒപ്പമിരുന്ന് കഥ പറയുന്ന പ്രതീതിയാണ് അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചത്.അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത 'മൗന'മാണ്. വാചകങ്ങൾക്കിടയിൽ അദ്ദേഹം ഇടുന്ന ഓരോ ബിന്ദുവിനും അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. പറയാതെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങളാണ് ബഷീറിന്റെ എഴുത്തിലെ യഥാർത്ഥ സൗന്ദര്യം.'മതിലുകൾ' വായിക്കുമ്പോൾ, ചുമരിനപ്പുറം നാം കാണുന്ന നാരായണിയെ ഒരു കഥാപാത്രമായല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ തന്നെ ഏകാന്തതയുടെ പ്രതീകമായാണ് നാം അനുഭവിക്കുന്നത്.'പാത്തുമ്മയുടെ ആട്' വായിക്കുമ്പോൾ ചിരിയുണ്ടെങ്കിലും, ആ ചിരിക്കപ്പുറം വലിയൊരു സാമൂഹിക വിചാരണയുണ്ട്. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ വിശപ്പും, ദാരിദ്ര്യവും, കലഹങ്ങളും, സ്നേഹവും ഇത്രമേൽ തന്മയത്വത്തോടെ വരച്ചുകാട്ടിയ മറ്റൊരു കൃതി മലയാളത്തിലുണ്ടോ എന്ന് സംശയമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ ലഘൂകരിക്കാൻ അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയ മാന്ത്രികവടി തമാശയായിരുന്നു. "ലോകത്ത് യുദ്ധം ഇല്ലാതാവണമെങ്കിൽ, സ്ത്രീ പുരുഷ ജാതിമതഭേതമന്യേ സർവർക്കും പരമരസികൻ വരട്ടുചൊറി വരണം.ചൊറിയുന്നിടത്ത് മാന്തുന്നതിനേക്കാൾ സമാധാനപൂർണമായ ഒരാനന്ദവും ലോകത്ത് വേറെയില്ല..."ഇത്രമേൽ ലളിതവും എന്നാൽ ആഴമുള്ളതുമായ ഒരു വാക്യം മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ വേറെയുണ്ടോ? മതത്തിന്റെയും ജാതിയുടെയും മതിലുകൾ ഉയർത്തുന്ന ഇന്നത്തെ കാലത്ത്, ബഷീറിന്റെ ഈ ദർശനം അതീവ പ്രസക്തമാണ്. ശത്രുതയുടെയോ വിദ്വേഷത്തിന്റെയോ ഒരു കണിക പോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി മാത്രം കാണാനുള്ള ഒരു വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാട് അദ്ദേഹം നമുക്ക് നൽകി.ബഷീർ പോയിട്ടില്ല. അദ്ദേഹം നമ്മോടൊപ്പം ബേപ്പൂരിലെ മാങ്കോസ്റ്റീന് ചുവട്ടിൽ, ആ പഴയ കസേരയിൽ ഇപ്പോഴും ഇരിക്കുന്നുണ്ട്. നമ്മൾ വായിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം നമ്മോട് സംസാരിക്കുന്നു. നമ്മൾ സ്നേഹിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം നമ്മളിലൂടെ പുഞ്ചിരിക്കുന്നു.ഓരോ ബഷീർ ദിനവും നമ്മളോട് പറയുന്നത്, ജീവിതത്തെ അതിന്റെ എല്ലാ അർത്ഥത്തിലും സ്നേഹിക്കാനാണ്. വേദനകളെയും ദാരിദ്ര്യത്തെയും തമാശയാക്കി മാറ്റാനുള്ള ഒരു മനസ്സ് അദ്ദേഹം നമുക്ക് തന്നിട്ടുണ്ട്. ആ വലിയ മനസ്സിലേക്ക് ഒരു പുഷ്പാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുമ്പോൾ, ബഷീർ ബാക്കിവെച്ച അക്ഷരങ്ങളുടെ വെളിച്ചം ഈ ലോകത്തുള്ളിടത്തോളം കാലം മാഞ്ഞുപോകാതെ തുടരും.സുൽത്താനേ, അങ്ങ് പറഞ്ഞ ആ സ്നേഹത്തിന്റെ ലോകത്ത് ഞങ്ങൾ ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു.