Property Update : ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਹੱਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੰਪਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ।ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ?ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਇੱਕ ਧੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਮੰਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਲੀਲ ਸੀ ਕਿ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਹੱਕ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਜਾਇਦਾਦ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਦਾਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਖਰੀਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਇਦਾਦ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਆ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ। ਇਸ ਲਈ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮਸਿੱਧ ਹੱਕ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।ਕਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ?ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮਸਿੱਧ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ,ਜੇ ਜਾਇਦਾਦ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਦਾਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਖਰੀਦੀ ਹੋਵੇ।ਅਜਿਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜੱਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।ਕਿਹੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਜੱਦੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ?ਖੁਦ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਜਾਇਦਾਦ।ਤੋਹਫ਼ੇ (Gift) ਵਜੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ।ਵਸੀਅਤ (Will) ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ।ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ।ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵੰਡ (Partition) ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਾਇਦਾਦ।ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ : ਜੇ ਕੋਈ ਜਾਇਦਾਦ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਕਮਾਈ (Self-acquired Property) ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਨਮਸਿੱਧ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਤੀਜਾ ਹਰ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।