Piyush Goyal on Deepfake Video : ਕੇਂਦਰੀ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਅਲੀ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੀਪਫੇਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਐਫਆਈਆਰ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰੈਸ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (PIB) ਨੇ ਵੀ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤਾਂ, ਆਓ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝੀਏ ਅਤੇ ਡੀਪਫੇਕ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ। ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਏਆਈ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਡੀਪਫੇਕ ਕਿਹਾ।ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਸਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਐਡਿਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਏਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਡੀਪਫੇਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਸਮੱਗਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਫਆਈਆਰ ਨੰਬਰ 123/26 ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਣਕਿਆਪੁਰੀ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 25 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 4:35 ਵਜੇ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇਸ ਜਾਅਲੀ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ, ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਪੀਆਈਬੀ ਨੇ ਵੀ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਫਰਜ਼ੀ ਦੱਸਿਆ।ਪ੍ਰੈਸ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (ਪੀਆਈਬੀ) ਦੀ ਤੱਥ-ਜਾਂਚ ਇਕਾਈ ਨੇ ਵੀ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਅਲੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੀਆਈਬੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਦੇ ਏਆਈ-ਜਨਰੇਟ ਕੀਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੀਆਈਬੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੈਂਡਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ, ਪੇਪਰ ਲੀਕ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੀਪਫੇਕ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?ਡੀਪਫੇਕ ਏਆਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਨਕਲੀ ਵੀਡੀਓ ਜਾਂ ਆਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਤਸਦੀਕ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡੀਪਫੇਕ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?1. ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ - ਡੀਪਫੇਕ ਵੀਡੀਓ ਅਕਸਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਝਪਕਣ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਧੁੰਦਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦੇ। 2. ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਲਿਪ-ਸਿੰਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ –ਜੇਕਰ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ, ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਬੋਟਿਕ ਜਾਂ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਡੀਪਫੇਕ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। 3. ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ - ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗੂਗਲ ਜਾਂ ਰਿਵਰਸ ਇਮੇਜ ਸਰਚ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ। 4. AI ਖੋਜ ਟੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ - ਔਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ AI ਖੋਜ ਟੂਲ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ, ਮੈਟਾਡੇਟਾ ਅਤੇ ਪਿਕਸਲ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਨਕਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ 100% ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।