EMRE ERGÜL - Bu yılın şubat ayının sonunda başlayan İran savaşı... Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması ile baş gösteren gıda ve petrol krizi... El Nino ve Süper El Nino’nun dünyanın çeşitli noktalarında sellere ve ölümlere neden olması... Bardağı taşıran son olay ise Fransa’daki 40’a yakın marketteki derin donduruculara yapılan siber saldırı ile tonlarca gıdanın çöpe gitmesi oldu...‘Kıyamet uyarısı’ manşetleriİşte bu siber saldırı sonrası başını ABD ile 17 Avrupa ülkesinin çektiği 33 ülke, vatandaşlarını savaş, aşırı hava olayları ve siber güvenlik tehditleri gibi acil durumlar karşısında hazırlıklı olmaları yönünde uyarılar yayınlamaya başladı. Ekim ayı boyunc a kimi ülkeler, vatandaşlarından “72 saatlik” kimi ülkeler de “bir haftalık” yiyecek ve su stoğu yapmalarını istedi. En sert talep ise “10 günlük” stok tavsiyesinde bulunan Almanya’dan geldi.Dünyaca ünlü Newsweek dergisinin bu olayı bu hafta kapak konusu yapması, dünya basınında da paniğe neden oldu. İşte atılan başlıklar: “Kıyamet uyarısı mı?”, “Dünya bir küresel krize mi hazırlanıyor?”, “Yiyecek, içecek ve ilaç stoğu isteği: Neden?” “Bu ülkeler bizim bilmediğimiz ne biliyor?”Eski FBIyöneticisinden korkutan uyarıGerilimi ateşleyenlerden biri de Eski FBI Müdür Yardımcısı Dan Bongino oldu. Bongino, geçtiğimiz hafta kendi podcast programında acil durumlara hazırlıklı olma konusunu ele aldı. Konuşmasına paniğe kapılmamanın önemini vurgulayarak başlayan Bongino, şunları söyledi: “Çalkantılı dönemlerde kaygı ve paniği azaltmanın yolu, hazırlıklı olmaktır. Yanınızda radyo ve piller bulundurun. Acil durum yiyecekleri, yağmur suyu toplama düzeneği ve su arıtma tabletleri edinin.”‘Mum’ diyen de var, ‘500 gram ekmek’ diyen de!İngiliz Guardian gazetesi, bazı ülkelerin uyarılarını şöyle listeledi:■ BİRLEŞİK KRALLIK: ‘Be Ready’ (Hazırlıklı ol) programı başlattı. Vatandaşına üç gün yetecek dokuz litre su, kuru gıda, ilaç ve el feneri stoklamasını tavsiye etti.■ JAPONYA: Doğal afetlerekarşı üç günlük yiyecek stoğu istedi. Ülke, bugün yeni Afet Yönetim Kurumu’nu faaliyete geçiriyor.■ FRANSA: Vatandaşlarından üç günlük stok ile içine nakit para, önemli belgelerin fotokopileri, ev ve araba anahtarlarının yedeklerini koyabilecekleri acil durum çantası hazırlamalarını istedi.10 günlük konserve■ ALMANYA: Ekim ayında10 günlük konserve gıda stoğu tavsiyesi yayınlandı.■ ABD: 2003’te yayınlanan acil durum uyarısı yeniledi. Buna göre vatandaşlardan üç gün yetecek yiyecek dışında kişi başına 3.8 litre su, düdük, el feneri bulundurmaları istendi.■ NORVEÇ: Yiyecek, içecek, ilaç dışında uyku tulumu ve mum bulundurulması talep edildi.■ DANİMARKA: Üç günlük örnek beslenme planı sundu: 500 gr gevrek ekmek, 300 gr domates soslu konserve uskumru, 300 gr nohut ve barbunya fasulyesi, 500’er gram makarna ve yarma/tahıl ürünü, 1.5 kg konserve sebze ile 100 gr kuruyemiş ve bir miktar bitkisel yağ.■ HİNDİSTAN: İçinde, pille çalışan bir el feneri, suyu arıtmak için klor tabletleri, bir ilk yardım kitabı ve kalın ipler olan acil durum çantası istendi; “Tuzlu ve baharatlı yiyecekler yemeyin, susatır” tavsiyesinde bulunuldu.■ HOLLANDA: Yiyecek, su ve ilacın yanı sıra nakit para bulundurulmasını istedi.Kedi/köpek maması unutmayın!The Economic Times da okurlarına yiyecek ve su dışında “stok listesi” sundu: ■ Powerbank■ El feneri ■ Pilliradyo ■ Ateşölçer ■ Sabun ■ Islak mendil ■ Diş fırçası/macunu ■ Kitap ■ İskambil kartları ■ Kedi ve köpek mamalarıÇoklu kriz korkusuUluslararası Siyaset ve Güvenlik Uzmanı Panithan Wattanayakorn özellikle Avrupa Birliği’nde artan endişeye dikkat çekiyor: “Özellikle Avrupa’da, Rusya ve Çin ile ilgili sorunlar da dahil olmak üzere büyük tehditlerin artması bekleniyor; bu da daha hızlı uyarılar ve savunma önlemleri gerektiriyor. Bu üç tehdit (savaş, afetler, siber saldırılar), eş zamanlı olarak çoklu kriz oluşturuyor ve hazırlık seviyesini yükseltme aciliyetini doğuruyor.”Konuşulan 4 ihtimal1SİBER SALDIRI: Maliyeti düşük ama etkisi büyük. Baş şüpheli Kuzey Koreliler. Sürekli yaşanıyor. Hedef küresel dijital sistemi çökertmek.■ YÜKSEK İHTİMAL2DOĞAL AFETLER:El Nino ve Süper El Nino derken, mevsimler şaştı. Sellerve ardından yaşanabilecek salgın hastalık korkusu.■ YÜKSEK İHTİMAL3BÖLGESEL SAVAŞLAR: Ukrayna ve İran savaşları... İsrail’in yarattığı huzursuzluk... Bitmeyen Tayvan krizi... Tedarik sisteminin çökme korkusu var.■ ORTA İHTİMAL4III. DÜNYA SAVAŞI:En korkulan ancakmevcut yüzyılda en az ihtimal verilen seçenek.■ DÜŞÜK İHTİMALİşte 33 ülkenin listesi■ Avrupa: Birleşik Krallık, İrlanda, Fransa, Almanya, Hollanda, Danimarka, Norveç, İsveç, Finlandiya, Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Avusturya, İsviçre ve Hırvatistan■ Kuzey Amerika: Kanada, Meksika, Amerika Birleşik Devletleri ■ Güney Amerika: Şili, Kolombiya, Arjantin ve Brezilya ■ Afrika: Güney Afrika ■ Asya: Japonya, Tayvan, İsrail, Hindistan, Filipinler, Singapur ■ Avustralya ve Okyanusya: Avustralya, Yeni ZelandaNükleer saldırıda 7 eşiğiEn düşük ihtimallerden biri, nükleer saldırı ihtimali. Ancak yine de uzmanlar buna karşı da uyarıları yapmaktan geri kalmıyor:■ İlk 48 saat dışarı çıkılmaz. Havadakiradyoaktivite oranı öldürücüdür.■ 7-10 gün içinde her yedi saatte bir havadaki radyoaktivite oranı azalır.■ 14 gün sonra saldırı öncesindekieski seviyeye döner.Pentagon’dan 90 günlük ‘Kale’ Planı!ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), eylülün son gününde kısaltması FORTRESS (Kale) olan bir programını tanıttı. İçeriği açıklanmayan program, doğal afet, dijital çöküş ve/veya saldırılara rağmen tüm askeri üslerinin dışarıdan yardım almadan 90 gün (3 ay) boyunca görevlerine devam edebilecek. Dünya basını ve sosyal medya ise sorguluyor: FORTNESS neden ortaya çıktı?