Inter Caste Marriage Incentive : ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਵਾਦੀ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਰਸਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਕਮ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਕਮ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸੂਬੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਯੋਜਨਾਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਕੀਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ 2023 ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੇਂਦਰੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਵਸਥਾ 31 ਦਸੰਬਰ 2028 ਤੱਕ ਦਰਜ ਹੈ।ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਡਾ. ਸਵਿਤਾ ਬੇਨ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਸਹਾਇਤਾ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਯੋਗ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਇਹ ਯੋਜਨਾ 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ।ਕੌਣ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਲਾਭ?ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:* ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਸਬੰਧ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) ਨਾਲ ਹੋਣਾ।* ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋਣਾ।* ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ।* ਉਮਰ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ।* ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣਾ।ਧਿਆਨ ਰਹੇ : ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ।ਕਿਹੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?* ਵਿਆਹ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ* ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ* ਉਮਰ ਦਾ ਸਬੂਤ* ਜਾਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ* ਨਿਵਾਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ* ਜੋੜੇ ਦੀ ਫੋਟੋ* ਸਾਂਝੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੀ ਪਾਸਬੁੱਕ* ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਰਜ਼ੀ?ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ/ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ SDM ਜਾਂ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਰਾਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ : “ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹੀ ਹਰ ਜੋੜੇ ਨੂੰ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮਿਲਣਗੇ” ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਕੁਝ ਖਾਸ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਕਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।