Piyasalar İran ile tırmanış risklerini yanlış mı değerlendiriyor?

Wait 5 sec.

Piyasalar henüz gerilimin büyüklüğünü tam kavrayamadı. İran’a yönelik gelişmeler ağırlaşırsa petrol fiyatları hızla yükseliş gösterebilir ve küresel ticarette güvenlik maliyetleri ile sigorta primleri artabilir.Geçen sonbaharda hazırladığım bir çerçeve sunumunda İsrail ile İran arasındaki çatışmayı ele alırken, ABD’nin bu çatışmaya yeniden dahil olabileceğini belirtmiştim; şu an bu senaryo, On iki Gün Savaşı olarak anılan dönemin bir sonraki aşamasına işaret ediyor ve petrol fiyatları üzerinde etkisi olabilecek Hormuz Boğazı çevresindeki riskleri de gündeme getiriyor.Birçok analist şu an için bu tırmanışı küresel finansal piyasalarda sınırlı bir risk olarak görüyor. Büyük ölçüde medya bu konudan farklı gündemlere kayarken petrol fiyatlarındaki kısıtlı yükseliş bir gösterge olarak kalıyor. Ancak iki temel varsayım, bu sakinliği sürdürmeye yetmiyor.Birincisi, Trump’ın geçmiş eğilimlerinden hareketle “TACO” gibi bir müdahalenin piyasalara aşırı zayıf bir tepkide bulunacağı yönündeki kanı; ikincisi ise İran’ın yeni bir çatışmada beklenen sonuçları elde edemeyeceği yönündeki umuttur.Gerçek şu ki, tarafların hedefleri devletler arası bir değişim arayışını içerdiği sürece gerilimin tırmanması daha olasıdır. İsrail ve ABD’nin rejim değişikliği yönündeki açık beyanları, İran’ın tepkisini daha radikal hâle getirebilecek bir risk olarak değerlendiriliyor. İran tarafı bu tür bir hedefi algıladığı anda varlıklarını sürdürme konusunda kararlı bir tavır alabilir.İran’ın potansiyel tehditleri arasında ABD bölgelerine saldırılar, yardım sağlayan ülkeleri hedeflemek ve en önemlisi Hormuz Boğazı üzerinden geçişi engelleme çabası sayılabilir. Böyle bir adım, küresel petrol ve LNG akışının yaklaşık %20’sini etkileyerek fiyatları hızla yukarı çekebilir.İran’ın hareket planının büyük risk taşıdığı bir diğer nokta ise deniz taşımacılığını güvenli kılmanın zorluğudur. Dronlar, füzeler ve yüzey hareketleriyle karşı tarafa yönelik etkili darbeler mümkündür; ABD donanması tankerleri korusa bile aksamalar yeni sigorta primlerine ve liman işlemlerine yansır.Stratejiler arasında, ABD donanmasının eşliğindeki koridorlar çözüm olabilir, ancak bu çözümler de ek maliyet ve risk doğurur. Sigorta şirketlerinin risk primlerini artırması ve navlun sözleşmelerinin yeniden fiyatlandırılması olasıdır.Bu belirsizlik sürüyor; barışçı bir çözüm her üç taraf için de arzı kolay olmayan bir denklem. Ancak Hollywood filmlerindeki kurguların aksine, gerçek dünya maliyetli ve karmaşık bir karmaşa haline gelebilir. Bu yüzden dünya aktörleri için hazırlıklar ve acil durum planları kritik öneme sahip.