Rechters zijn niet te spreken over de kritiek van JA21 op uitspraken van een Nederlandse asielrechter. Aanleiding zijn Kamervragen van de partij over een "activistische" rechter. De partij zou daarmee de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in twijfel trekken. In Nieuwsuur ging rechter Koen de Meulder van rechtbank Midden-Nederland in gesprek met JA21-Kamerlid Diederik Boomsma, die Kamervragen indiende naar aanleiding van een interview met asielrechter Steffie van Lokven in NRC. Van Lokven geldt als een van de meest actieve asielrechters van Nederland. Zij vertelt in het interview over de steeds verder oplopende wachttijden voor asielzaken. In een recent vonnis deed Van Lokven daarom een oproep aan de IND: wees terughoudend met in beroep gaan, om de druk op de asielrechtspraak te verlichten. "De IND zou kunnen zeggen: bij oudere zaken procederen we niet meer helemaal door tot aan de hoogste rechter", zo zegt Van Lokven tegen de krant. Ook twijfelt ze of strengere regels mensen ervan zullen weerhouden naar Europa te komen. "Je kunt fysieke en juridische muren bouwen. Maar mensen zullen blijven komen." Onpartijdigheid JA21 verbindt haar uitspraken aan mogelijk "(politiek) activisme". De partij vraagt aan Asielminister Bart van den Brink (CDA): "Vindt u dat het de taak van een rechter is om dergelijke opmerkingen te plaatsen?" En: "Welke gevolgen worden hieraan verbonden?" Boomsma: "We vragen niet of deze rechter wordt ontslagen. Maar als een rechter de indruk wekt dat ze alle regels onzin vindt, en niet gelooft dat ze gaan werken, dan willen wij daar een antwoord op. Wij willen juist strengere regels en niet een rechter die daar een stokje voor wil steken." Rechter De Meulder is kritisch. "Het is goed dat de Kamer vragen kan stellen, maar de toon van de vragen impliceert dat de minister zou kunnen ingrijpen in het werk van een rechter." Rechters die zich uitspreken, hoort bij deze tijd, vindt De Meulder. "Discussie is ook niet verkeerd. En het kan soms wringen om je in het publieke debat te mengen. Daar moet je voorzichtig mee zijn. Maar om dan meteen de onpartijdigheid van een rechter in twijfel te trekken, gaat wel ver." Hoewel de scheiding tussen de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht staatsrechtelijk is vastgelegd, zitten rechters en politici elkaar wel vaker in de weg: Geregeld brengt rechter Van Lokven asielzaken aan bij het Hof van Justitie in Luxemburg, waarna Nederland te strenge asielregels moet bijstellen. JA21 heeft de minister ook gevraagd hoe vaak rechters asielkwesties voorleggen aan Luxemburg en "wat de onwenselijke gevolgen" hiervan zijn. Ook vraagt de partij of er meerdere rechters zijn die zaken naar Luxemburg brengen. Asielrecht wordt grotendeels bepaald door het Europese recht, zegt rechter De Meulder. "Zij doet dus haar werk heel goed. De politiek vindt het moeilijk om stappen vooruit te zetten. Internationaal recht is er gewoon. Rechters kunnen dat recht niet op de plank leggen. Een rechter gaat daarmee aan de slag en deze rechter is dus juist actief en doet haar werk heel goed." Rechten van de mens De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) heeft ook gereageerd op de Kamervragen en schaart zich net als De Meulder achter rechter Van Lokven. NVvR-voorzitter Marc Fierstra: "Het stellen van prejudiciële vragen hoort tot het werk van de rechter. Deze Kamervragen doen denken aan Polen, waar kritiek op rechters die prejudiciële vragen stelden een van de elementen was om het gezag van rechters aan te tasten. Het past in een democratische rechtsstaat niet dat andere staatsmachten zich bemoeien met de wijze waarop de rechter uitspraak doet." Boomsma zegt dat het zijn partij niet gaat om een individuele rechter. "Het gaat om het hele systeem. Waarin de politiek asielbeleid wil voeren, maar niet veel maar kan. Wij willen strengere migratieregels, maar lopen vast in een juridisch moerras." Zo noemt hij "steeds verder opgerekte interpretaties van bijvoorbeeld de rechten van de mens". "Niemend heeft ooit bedoeld hoe rechters die rechten nu uitleggen." De Meulder vindt dat de politiek zelf verantwoordelijk is voor werkbare regels en wetten. "Ga zelf aan de slag", zegt hij. En: "Grondrechten zijn er niet voor niets. Die zijn er voor iedereen in een kwetsbare positie. Door de ontwikkeling van die grondrechten hebben we iets bereikt."