“Mọi bông hoa đều đẹp, nhưng đằng sau mỗi bông hoa đều là cái chết”.Câu nói trên là lời của một nữ công nhân trồng hoa được trích trong bộ phim tài liệu “Love, Women and Flowers” (1988) của vợ chồng đạo diễn Marta Rodríguez và Jorge Silva. Một tác phẩm được ví như cái nhìn trực diện vào môi trường lao động độc hại trong ngành công nghiệp hoa ở Colombia. Vậy cái giá để con người tạo ra vẻ đẹp là bao nhiêu?Vào những năm 80, ngành trồng hoa bùng nổ ở Colombia. Nhanh chóng nhận ra tiềm năng kinh tế khổng lồ từ lĩnh vực này, các cường quốc công nghiệp trên toàn thế giới nhanh chóng đổ hướng đầu tư về nơi đây. Tạo ra số lượng lớn hoa cẩm chướng và hoa cúc với đa dạng màu sắc giá thành luôn sẵn sàng phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của người Tây phương. Tuy nhiên, đi đôi với nguồn cung ứng dồi dào quanh năm này chính là sức ép không hề nhỏ lên sản lượng và năng suất lao động đến từ phía nhà đầu tư phương Tây. Được đặt cách xa hàng vạn dặm so với các siêu thị (cửa hàng hoa), điều kiện môi trường ở các khu công nghiệp sản xuất hoa luôn ở trong tình trạng cực kỳ nguy hại cho sức khỏe nhân công lao động (đặc biệt là đối với phụ nữ khi theo thống kê có tới 45.000 phụ nữ làm việc trong ngành). Ngành công nghiệp này không chỉ bóc lột sức lao động của những người công nhân mà còn ép họ phải sử dụng thuốc trừ sâu bị cấm ở nhiều quốc gia tiêu thụ.Làm thế nào để tiếp cận và khai thác hiệu quả một chủ đề ít nhiều còn xa lạ vào những năm 90, cất lên tiếng nói hay ghi lại những nỗ lực dũng cảm của các nữ công nhân trong công cuộc đấu tranh chống lại bóc lột của họ? Chúng ta cùng đến với quá trình làm phim cụ thể của đạo diễn Marta Rodríguez:“Bộ phim được sản xuất trong vòng bốn năm […] Bản thân là một nhà nhân chủng học nên tôi thực hiện bộ phim này như một cuộc điều tra nhân chủng. Trong giai đoạn điều tra, chúng tôi không bao giờ tiến hành quay phim bất cứ điều gì. Điều trước tiên là thực hiện một cuộc khảo sát nhân học. Bởi thực trạng đàn áp lao động nữ ở Colombia vẫn còn đó nên đối với các nhà làm phim tài liệu, lại nảy sinh một vấn đề tế nhị khác. Một nhà làm phim không thể tự động xuất hiện và bắt đầu quay phim, sẽ có người đặt ra câu hỏi: “Anh quay phim có mục đích gì và anh định làm gì với bộ phim này của mình?”Trước hết, các nữ công nhân mong muốn được xem bộ phim “The Brickmakers” (1972) để nắm bắt được ý tưởng trong các tác phẩm trước đó của chúng tôi. Điều quan trọng là các đối tượng thuộc tầng lớp lao động phải đặt niềm tin nhất định vào nhà làm phim. Đây là một công việc lâu dài. Một nhà làm phim không thể có được lòng tin của họ chỉ trong một tuần hay một tháng. Ý tưởng của tôi là nhà làm phim và đối tượng dần làm quen với nhau. Người làm phim phải có được sự tin tưởng của đối tượng trước khi bắt đầu quay phim. Chúng tôi không phải là những phóng viên cầm micro và hỏi: “Chị có làm việc nhiều không?” hay “Chị có bị trả lương thấp không?”. Vì vậy, mỗi bộ phim tài liệu của chúng tôi đều trải qua quá trình sản xuất lâu dài.Đối với “Love, Women and Flowers”, một số công nhân nữ đã đến nhà tôi, xem các đoạn phim thô và cùng thảo luận về quá trình biên tập. Tuy nhiên, một số người trong số đó đã yêu cầu loại bỏ sự xuất hiện của họ ra khỏi bộ phim. Họ sợ mất việc sau khi bộ phim ra mắt. Vì vậy, công việc của chúng tôi phụ thuộc nhiều vào sự tham gia hợp tác của đối tượng quay phim. Sau sáu tháng nghiên cứu thực địa và phỏng vấn, chúng tôi mới bắt đầu quay phim. Đây cũng là phương pháp chúng tôi sử dụng trong “The Brickmakers” cùng các phim tài liệu khác.Để được phép quay phim, chúng tôi đã gửi thư cho những người trồng hoa, nhấn mạnh tầm quan trọng của ngành này. Có một nhà nhân chủng học cộng tác với chúng tôi trong bộ phim, cha anh ấy cũng kinh doanh trồng hoa. Sự kết nối này cho phép chúng tôi quay lại một số hoạt động nhất định vốn bị cấm quay ở nơi khác. Nhưng sau đó, nhà nhân chủng học này cũng yêu cầu tôi xóa tên anh ta ra khỏi bộ phim vì không thích việc chúng tôi tố cáo thực trạng dùng thuốc trừ sâu trong ngành.[Bên cạnh đó], ngành này cũng có quy định những người xông khói khử trùng phải được luân chuyển công tác ba (bốn) tháng một lần vì cơ thể con người không cho phép tiếp xúc lâu trong mức độ độc hại cao như vậy. Tuy nhiên, tôi vừa đọc một nghiên cứu nhân học chỉ ra rằng những nữ công nhân phân loại hoa mới là đối tượng bị nhiễm độc cao nhất. Khi hoa về, chúng chứa đầy thuốc trừ sâu nhưng rất ít công nhân đeo găng tay. Thiếu đồng phục bảo hộ, khẩu trang không vừa vặn và đôi khi bị rách. Một vấn đề khác nữa là trẻ em sinh ra bị dị tật di truyền bởi dư lượng thuốc trừ sâu còn trong sữa mẹ. Chẳng hạn như có tỷ lệ cao trẻ em sinh ra bị sứt môi”.Link xem phim: https://bit.ly/3UECk6ZNguồn:“Conversation with Marta Rodríguez”, Dennis West and Joan M. West (Jump Cut: A Review of Contemporary Media, 1993, 2006).(https://www.ejumpcut.org/…/JC38f…/MartaRodriguezInt.html