Hormuz Strait : ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਦਰਅਸਲ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕਮੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ 'ਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗਬੰਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੋਵੇਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹਮਲੇ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਮਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ?ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਲਮਾਰਗ ਭਾਰਤ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ, LNG ਅਤੇ LPG ਆਯਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਨੇ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਲਣ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਆਯਾਤ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, LNG ਦਾ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਇਸਦੇ LPG ਆਯਾਤ ਦਾ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ।ਕੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ?ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ LPG ਰਾਹਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਆਮ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਆਉਣ, ਫਸੇ ਹੋਏ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਨੂੰ ਆਮ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਟੈਂਕਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਲਪੀਜੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।ਅਗਲੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ?ਇਨ੍ਹਾਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਈਰਾਨ ਨੇ 10 ਨੁਕਤੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨਾ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।