ASENA YATAĞAN / ANKARA - ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından sonra İran’ın ardından Türkiye’nin de İsrail’in hedefi olabileceği yönündeki spekülasyonlar tartışma yarattı. Uzmanlar, konuya ilişkin Milliyet’e özetle şu değerlendirmeleri yaptı:Ekonomik etkilerEmekli Büyükelçi Uluç Özülker: Trump ile Türkiye’nin ilişkileri iyi seyrediyor; liderler arasında doğrudan temas da kuruldu. Bu tablo varken Trump’ın Türkiye’yi hedef alacak bir sürecin parçası olmasını makul görmüyorum. İsrail’in Türkiye ile doğrudan bir çatışmayı göze alacağını düşünmüyorum. Türkiye İsrail için fazla büyük bir lokma. Orta Doğu’nun yeni bir çalkantı dönemine girdiği anlaşılıyor. Bu durum Türkiye açısından da dikkatle izlenmesi gereken bir süreç. Doğrudan askeri tehditten ziyade, ekonomik etkiler öne çıkabilir.Güvenlik kuşağıEmekli Tümgeneral Mehmet Okkan: Güvenlik stratejisi kurgulanırken tüm riskler dikkate alınmalı, bu risklerin ne zaman tehdide dönüşebileceği hesaplanmalı. Bu hesap doğru yapıldığında asıl amaç olan caydırıcılık sağlanır. Çünkü en büyük koruma mekanizması, kendi caydırıcılığını yükseltmek. Türkiye caydırıcılığını yükselttiği sürece bu tür senaryoların gündeme gelme ihtimali zayıflar. Bu noktada Türkiye önce kendi kapasitesine güvenmeli, ardından ittifaklarını güçlendirerek etrafında bir güvenlik kuşağı oluşturmalı. Türkiye’nin halihazırda uyguladığı çok vektörlü strateji de bu amaca yönelik.Dolaylı gerilimProf. Dr. Hüsamettin İnaç: İran’ın tehdit olmaktan çıkması İsrail’in yeni bir tehdit ve “öteki” aramasını gerektirebilir.Türkiye’nin İran’ın yerine “öteki” olarak konulma ihtimali tartışılıyor. Ancak Türkiye, İran’la kolayca kıyaslanabilecek bir aktör değil. NATO üyeliği ve Kafkasya’dan Doğu Akdeniz’e, Afrika’ya uzanan etki alanı nedeniyle küresel denklemde ABD açısından ihtiyaç duyulan bir konumda. Bununla birlikte dolaylı gerilim tamamen dışlanamaz. Suriye sahasında, vekil güçler üzerinden Türkiye’yi rahatsız etmeye yönelik girişimler olabilir.Kapasitesi yüksekDoç. Dr. Murat Aslan: Türkiye çok güçlü ve kapasitesi yüksek bir ülke. Türkiye’nin potansiyeli, İsrail’in hatta ABD’nin kolay hazmedebileceği bir seviyede değil. Türkiye, basit hesaplara konu edilecek bir ülke değil. Başka ülkelerle karıştırılmamalı. Türkiye’nin NATO üyesi olması önemli bir güç çarpanı. Ancak TürkiyeNATO’ya bağımlı bir ülke değil. Türkiye güvenlik mimarisini NATO’ya dayanarak değil, kendi kapasitesi üzerinden planlıyor.İsrail için intihar olurAltınbaş Üniversitesi Öğretim Üyesi ve ASAM Başkanı Eray Güçlüer: Hiç bir üssümüzde İran’a yönelik saldırı yapacak ABD uçaklarına izin vermiyoruz. İsraille olası bir durumun bütün senaryoları, ihtimalleri Türk Silahlı Kuvvetleri ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından değerlendirildi. Bizim savunma sanayimiz çok güçlü. Bizim İsrail’in F-35’lerini görüp vuracak kapasitemiz var. Türkiye’nin askeri kapasitesi ve milli gücü İsrail’in çok üstünde. Bir saldırı, İsrail için intihar olur.NATO faktörü: 5. maddeProf. Dr. Özlem Pusane:Bugünün Türkiye’si gerek jeopolitik konumu ile askeri ve siyasi gücü gerekse de kurumsal kapasitesi ve işleyişleri açısından herhangi bir ülke değildir. Türkiye NATO’nun önemli üyelerinden. Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5. Maddesi, ciddi bir caydırıcılık anlamına gelmekte. 5. Madde İttifak üyelerinden birine yapılan saldırının üye devletlerin tümüne yapılmış sayılmasını ve üye devletlerin saldırıya uğrayan taraflara yardımcı olmalarını gerekli kılmakta. Bu askeri bir yanıt olmak zorunda değilse de silahlı kuvvet kullanımını da içerdiğinden önemli bir caydırıcılık unsuru barındırmaktadır.