AYDIN HASAN / ANKARA - ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları ile başlayan savaşın beşinci gününde Türkiye’yitehdit eden bir gelişme yaşandı. Dün Milli Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada İran’dan ateşlenip Irak ve Suriye hava sahasını geçtikten sonra Türk hava sahasına yöneldiği tespit edilen balistik mühimmatın, Doğu Akdeniz’de konuşlu NATO hava ve füze savunma unsurları tarafından etkisiz hâle getirildiği belirtildi.Mühimmat parçası düştüAçıklamada Hatay’ın Dörtyol ilçesine mühimmat parçası düştüğü, bu parçanın tehdidin havada imha edilmesi sonrasında önleme yapan hava savunma mühimmatına ait olduğu belirtildi. Açıklamada şunlar kaydedildi: “Ülkemizin ve vatandaşlarımızın güvenliğini sağlamak konusundaki irademiz ve kapasitemiz en üst seviyededir. Türkiye bölgesel istikrar ve huzurdan yana taraf olurken kimden ve nereden gelirse gelsin topraklarının ve vatandaşlarının güvenliğini sağlamaya muktedirdir.”‘Karşılık verilecek’İletişim Başkanlığı’nda yapılan açıklamada da şu hususlara vurguda bulunuldu: “Topraklarımızın ve hava sahamızın savunulmasına yönelik gerekli her türlü adım tereddütsüz atılacaktır. Karşılaşılabilecek hasmane tutumlara yönelik uluslararası hukuk çerçevesinde gerekli karşılık verilecektir. Bu süreçte NATO ve müttefiklerimizle istişare ve iş birliği sürdürülecektir.”Açıklamada ayrıca “Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ülkemiz, gerilimin tırmanmaması, sivillerin korunması ve sorunların uluslararası hukuk temelinde, barışçıl yollarla çözülmesi için aktif bir rol üstlenmektedir. Bu tür gelişmeler karşısında milletçe sergileyeceğimiz birlik, beraberlik ve dayanışma en büyük gücümüzdür. Türkiye, bölgede tansiyonun düşürülmesi ve sorunların barışçıl yollarla çözümü için üzerine düşen sorumluluğu yapıcı bir anlayışla yerine getirmeye devam edecektir” denildi.Fidan’dan telefonOlayın ardından Türkiye ile İran arasındaki diplomatik ve askeri iletişim kanalları ivedi olarak işletildi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile telefonla görüştü. Alınan bilgiye göre; Fidan, Türkiye’nin tepkisini mevkidaşına iletti. Çatışmaların yayılmasına neden olacak her türlü adımdan kaçınılması gerektiğini ifade etti.Fidan, olayınardından barış diplomasisi temaslarını daha da yoğunlaştırdı. Kuveyt, Ürdün, Katar, Suudi Arabistan, Mısır, Endonezya, Pakistan, İspanya ve Kanada’daki mevkidaşlarıyla telefon görüşmeleri yaptı.Rubio: Kabul edilemezBakan Fidan ayrıca ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile dün telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, görüşmede, bölgedeki son durum değerlendirildi, Türk hava sahasına yönelen ve etkisiz hale getirilen füze konusu ele alındı. ABD Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre, Rubio, Fidan’a Türkiye’nin egemen topraklarına yönelik saldırıların “kabul edilemez” olduğunu belirterek, ABD’nin tam desteğini taahhüt etti.İran içinden Provokasyon mu?Ankara’da “Füze, Türkiye hedef alınarak mı atıldı? Yoksa İran içerisinde bazı grupların provokasyonu mu söz konusu?” sorularına cevap arandı. Malatya’daki Kürecik Radar Üssü, NATO’nun balistik füze erken uyarı radar üssü olarak görev yapıyor. Türkiye ile NATO’nun radar sistemleri entegre. Alınan bilgiye göre İran’dan atılan füze tespit edildiği andan itibaren uygun noktadaki savunma bataryası çalıştı.Sert uyarıİran, komuta kademesinin hedef alınması nedeniyle alt seviyedeki komutanlara yetki devrinde bulunmuştu. Üzerinde durulan senaryolardan biri alt seviyedeki komutanlardan birinin İsrail istihbaratının da yönlendirmesiyle ateşleme emri vermiş olabileceği ihtimali. Ankara, benzeri bir olayıntekrarının olmaması için Tahran’ı sert bir dille uyardı.ABD Savaş Bakanı: 5. maddeyi tetiklemiyorABD Savaş Bakanı Hegseth İran’dan atılanfüzeye ilişkin “Türkiye’ye saldırının NATO’nun 5. maddesini tetiklemesi söz konusu değil. Bu özel çatışmanın farkındayız. Ancak bunun 5.madde gibi bir şeyi tetikleyeceği anlamına gelmiyor” dedi. 5.maddeye göre, NATO üyesi bir ülkeye yapılan silahlı saldırı tüm üyelere yapılmış kabul ediliyor.Büyükelçi Dışişleri’ne çağrıldıİran’ın Ankara Büyükelçisi Muhammed Hasan Habibullahzade, dün Dışişleri Bakanlığı’na çağrılarak Türkiye’nin tepkisi iletildi. Büyükelçiden, füzenin ateşlenmesi nedeniyle izahat da istendi.NATO kınadıNATO tarafından yapılan açıklamada, “İran’ın Türkiye’yi hedef almasını kınıyoruz ve İran’ın bölgedeki ayrım gözetmeyen saldırılarına devam etmesi karşısında Türkiye de dahil olmak üzere müttefiklerimizin yanında yer alıyoruz” denildi.UZMANLAR, ABD VE İSRAİL’İN İRAN’DAKİ KÜRT OYUNUNU MİLLİYET’E DEĞERLENDİRDİ: BU HESAP SAHADA TUTMAZAYDIN HASAN, ASENA YATAĞAN / ANKARA -ABD merkezli medya organlarına CIA’in “İran’da rejime karşı ayaklanmayı tetiklemek amacıyla Kürt güçlerini silahlandırma planı” üzerinde çalıştığı iddiası yansıdı. Trump yönetiminin hem İranlı muhaliflerle hem de Irak’taki Kürt liderlerlegörüştüğü belirtildi. İran’da terör örgütü PKK ile bağlantılı PJAK varlık gösteriyor. KDP-İ ve Komala gibi Kürt örgütleri ise PKK’nın etki alanının dışında kalıyor. CNN’de yer alan haberde CIA’in, İran’dakimuhalif Kürtleri silahlandırmaya çalıştığı ileri sürüldü. ABD Başkanı Trump’ın, KDP-İ Başkanı Mustafa Hicri’nin yanı sıra, Irak’taki KYB Başkanı Bafıl Talabani ve KDP lideri Mesud Barzani ile telefon görüşmesi yaptığı belirtildi. İsrail Başbakanı Netanyahu’nun, İran’da devreye girmeleri için “Kürtleri” Trump’a önerdiği kaydedildi. İsrail’in, ABD aracılığıyla Irak ve İran’daki Kürtleri İran yönetimine karşı kara gücü olarak savaşa sokmak istediği öne sürüldü.Uzmanlar, ABD ve İsrail’in bu adımını Milliyet’e değerlendirdi.‘Yapı çok parçalı’Doç. Dr. Murat Aslan: Tahminlere göre PKK’nın İran tarafında 2-3 bin unsuru bulunuyor. Ayrıca Roj Peşmergeleri var. KDP-İ’nin 1500-2000 unsuru olduğu tahmin ediliyor. Komala, Marksist çizgide bir örgüt.PAK için 500-800 unsurdan söz ediliyor. Havat’ın500’e kadar unsuru olduğu belirtiliyor. Bu yapıların ideolojik arka planları oldukça farklı ve birbirleriyle rekabet halinde oldukları biliniyor. İran’daki bazı Kürt örgütleriİran Kürdistanı Siyasi Güçleri Koalisyonu adı altında bir yapı kurdu. Bu koalisyonun kurulmasında ABD ve İsrail’in teşvikinin etkili olduğu değerlendiriliyor. Ancak bu yapıların çok parçalı olması vearalarındaki rekabet nedeniyle güçlü ve sürdürülebilir bir kara gücü oluşturup oluşturamayacakları belirsiz.‘BAŞARI ZOR’Eski Özel Kuvvetler Alay Komutanı Mithat Işık:Barzani ve Talabani’nin çok istekli olmadığı değerlendiriliyor. Her iki yapı da savaş sonrasında İran’la baş başa kalacaklarının farkında. Talabani’nin kontrol ettiği Süleymaniye bölgesinin İran’la uzun sınırı bulunuyor. Böyle bir operasyona katılmaları durumunda büyük zarar görebileceklerini düşünüyorlar. Bölgedeki gruplar ABD ve İsrail’in sadece hava desteğiyle başarılı bir kara harekâtı yürütülebileceğine çok inanmıyor. 3-5 bin kişilik bir kara gücününkalıcı bir başarı elde etmesi çok zor görünüyor.‘Güvensizlik var’İran Araştırmaları Merkezi Uzmanı Oral Toğa: İsrail İran’da yapabilirse rejimi değiştirmek; yapamazsa balistik füzeyle, nükleer dosyayla ve vekillerle ilgilenmek yerine kendi iç sorunlarıyla boğuşan istikrarsız bir ülke yaratmak istiyor.Türkiye her zamanbarıştan yana bir tavır alacaktır. Talabani ve Barzani’nin İran’a karşı açıktan bir harekette bulunacağına pek ihtimal vermiyorum. İran’la karşılıklı bağımlılıklar çok yüksek olduğu gibi İsrail’e ve ABD’ye güvenin de sonsuz olduğunu düşünmüyorum. Talabani yönetimi ağır ekonomik bunalımlarla uğraşırken böyle bir maceraya girmez.‘İZİN VERİLMEMELİ’Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz: Ortada açık bir İsrail saldırganlığı ve Amerikan askeri gücünün bu çerçevede kullanılması vardır. İran’daki Kürt gruplarının birleşmesi Türkiye için ciddi bir güvenlik endişesidir. Türkiye bu grupların birleşerek bağımsız bir kukla Kürt devletini kurmasına izin vermeyecek hamleleri desteklemelidir.Türkiye takipteMilli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, AFAD, Van, Hakkari, Iğdır, Ağrı valilikleri ile MİT eş güdüm içinde çalışıyor. Terör örgütünün İran’daki hareketliliği takip ediliyor. Türkiye, güvenlik ve göç risklerine karşı tedbir almış durumda.PJAK’ı vurduİran Devrim Muhafızları,dün Irak’ın kuzeyinden İran’a sızmaya çalışan PKK’nın kolu PJAK’ı kamikaze İHA ilevurduğunu duyurdu.ABD Başkanı Trump’ın, Irak’taki KYB Başkanı Bafıl Talabani ve KDP lideri Mesud Barzani ile telefon görüşmesi yaptığı belirtildi.Öte yandan KDP, IKBY’nin ABD ve İsrail ile İran arasındaki çatışmaların parçası olmadığını belirtti.