Israel-Iran War Impact : ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦੋਵਾਂ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਆਓ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਇਸ ਯੁੱਧ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਾ ?ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਸਿਰਫ਼ 1.68 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ (0.01%) ਹੈ।ਭਾਰਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ, ਚਾਹ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੇਬ, ਪਿਸਤਾ ਅਤੇ ਖਜੂਰ ਵੀ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਪਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਪਾਰਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਈਰਾਨ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ, ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਯੁੱਧ ਲੰਮਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਹਵਾਈ ਰੂਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਰੂਟ ਬੰਦ ਜਾਂ ਡਾਇਵਰਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹਵਾਈ ਮਾਲ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹਵਾਈ ਮਾਲ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਜਾਂ ਵਧੇ ਹੋਏ ਰੂਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਗੇ। ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਖਰਾਬ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਲਾਗਤ ਦਾ ਵਧਣਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ।ਆਮ ਆਦਮੀ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ?ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਵਪਾਰ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਜੰਗ ਦਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹੋਏ ਤਣਾਅ ਜਹਾਜ਼ ਚਾਰਟਰ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦੇਣਗੇ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਾਮਾਨ ਭੇਜਣਾ ਵੀ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।